تبليغاتX
وبلاگ آموزشی زمین شناسی دبیران مرودشت
وبلاگ آموزشی زمین شناسی دبیران مرودشت
آموزش زمین شناسی دوره دبیرستان
|+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در پنجشنبه 1388/07/16 ساعت 1:58 |

الماس

الماس

 الماس یکی از سنگ‌های قیمتی و یکی از آلوتروپ‌های کربن است که در فشارهای بالا پایدار است. آلوتروپ دیگر کربن گرافیت نام دارد.الماس در حالت پایدار دارای ساختار مکعبی است. الماس ساختار منشوری نیز دارد که این ساختار بصورت شبه‌پایدار در طبیعت به صورت کانی لونسدالنیت وجود دارد. وزن مخصوص الماس 3.5 ضریب شکست آن 2.42 و سختی آن در مقیاس موس، مساوی 10 است. الماس به رنگهای مختلف پیدا می‌شود. الماس با سنگهای کیمبرلیتی که از اعماق زیاد منشا گرفته‌اند، همراه است. در رسوبات رودخانه‌ای به صورت پلاسر یافت می‌شود. بیشترین بخش الماس جهان امروه از معادن الماس واقع در کشورهای آفریقایی استخراج می‌گردد.

 

 

مقدمه

شاید به زودى تصور متداول درباره الماسها به کلى دگرگون شود. الماسهایى که بخاطر زیبایى ، کمیاب بودن و زمان طولانى تولیدشان ارزش فوق العاده‌اى داشتند، امروزه در آزمایشگاه و در مدت زمانى حدود یک ساعت بوجود مى‌آیند. اینکه این دگرگونى چه تأثیرى در صنعت جواهرسازى یا قیمت الماسهاى طبیعى در بازار خواهد داشت هنوز در پرده‌اى از ابهام است. اما درباره نقش این الماسهاى آزمایشگاهى در تکنولوژى ، شایعه‌هایى برخاسته از مجامع علمى به گوش مى‌رسد.

بیشتر از هشتاد درصد از الماسهاى معدنى طبیعى به مصارف صنعتى از قبیل ابزارهاى برش یا مواد ساینده براى تراشکارى و پرداخت دیگر سنگهاى قیمتى ، فلزات ، گرانیت و شیشه مى‌رسند. استفاده از الماس به عنوان نیم رسانا نیز نیازمند شرایط ویژه‌اى مثل بالاترین درجه خلوص ، بهترین بلورینگى و تعیین اتمها به لحاظ الکتریکى فعال براى ایجاد گذرگاه الکتریکى در وسیله مورد نظر است.

اما تمامى الماسهاى طبیعى بخاطر نقصها ، ناخالصیها و ساختار ضعیفشان براى مصارف الکترونیکى نامناسبند. حتى با اینکه الماسهاى مصنوعى و طبیعى داراى کیفیت جواهرى بسیار ارزشمند هستند، اما ممکن است بخاطر رگه‌هاى ناچیز ناخالصیها براى استفاده به عنوان نیم رسانا مناسب نباشند. در واقع تنها خالصترین این سنگها در کاربردهاى الکترونیکى پرقدرت از سلفونها گرفته تا کامپیوترهاى شخصى و خطوط ارتباطاتى قابل استفاده‌اند.

دورنماى الماس

میزان ذخیره الماس جهان در سال 1979 بدین شرح می‌باشد. زئیر 120 ، شوروی (سابق) 250 ، آفریقای جنوبی 72 ، بوستوانا 60 ، نامیبیا 15 ، آنگولا 20 ، سیرالئون 6 و لسوتو 5 میلیون قیراط ذخیره دارند. همچنین میزان الماس تولیدی جهان در سال 1979 بدین شرح می‌باشد: زئیر 11160 ، شوروی (سابق) 10700 ، آفریقای جنوبی 7640 ، بوتسوانا 3340 ، نامیبیا 1950 ، عتا 1500 ، آنگولا 750 ، ونزوئلا 750 و سیرالئون با 710 قیراط بیشترین تولید الماس جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

تولید الماس

الماس بطور طبیعى تحت فشارهاى زیاد اعماق زمین و در زمانى طولانى شکل مى‌گیرد. اما در آزمایشگاه مى‌توان به کمک دو فرآیند مجزا در زمانى بسیار کوتاهتر الماس تولید کرد. فرآیند فشار بالا _ دما بالا (HP HT) اساساً تقلیدى است از فرآیند طبیعى شکل گیرى الماس در حالى که فرآیند رسوب گیرى بخار شیمیایى (CVD) دقیقاً خلاف آن عمل مى‌کند. در واقع CVD بجاى وارد کردن فشار به کربن براى تولید الماس با آزاد گذاشتن اتمهاى کربن به آنها اجازه مى‌دهد با ملحق شدن به یکدیگر به شکل الماس در آیند.

این دو تکنیک براى اولین بار در دهه 1950 کشف شدند. به گفته باتلر که هفده سال روى تولید الماس با استفاده از تکنیک CVD کار کرده است «از آنجا که پیشگامان تولید الماس بدون فشار بالا در دهه 1950 با تمسخر سایرین از میدان به در شدند. تکنولوژى CVD هنوز دوران کودکى‌اش را سپرى مى‌کند.» هر دو فرآیند قادرند با سرعتى خیره کننده الماسهایى با کیفیت جواهر تولید کنند، اما در نهایت این فرآیند CVD است که بخاطر کنترل ساده ناخالصى و اندازه محصول براى تکنولوژیهاى الکترونیکى مناسب‌ترین خواهد بود.

فرآیند CVD با قرار دادن ذره بسیار کوچکى از الماس در خلأ آغاز مى‌شود. سپس گازهاى هیدروژن و متان به محفظه خلأ جریان مى‌یابند. در ادامه پلاسماى تشکیل شده باعث شکافته شدن هیدروژن به هیدروژن اتمى مى‌شود که با متان واکنش مى‌دهد تا رادیکال متیل و اتمهاى هیدروژن بوجود آیند. رادیکال متیل نیز به ذره الماس مى‌چسبد تا الماس بزرگ شود. رشد الماس در تکنیک CVD ، فرآیندى خطى است، بنابراین تنها عوامل محدودکننده اندازه محصول در این روش بزرگى ذره ابتدایى و زمان قرار دادن آن در دستگاه است.

به گفته دیوید هلیر (D. Hellier) ، رئیس بخش بازاریابى کمپانى ژمسیس ، «فرآیند HP HT نیز با ذره کوچکى از الماس آغاز مى‌شود. هر ذره الماس در محفظه‌هاى رشدى به اندازه یک ماشین لباسشویى ، تحت دما و فشار بسیار بالا درون محلولى از گرانیت و کاتالیزورى فلزى غوطه‌ور مى‌شود. در ادامه تحت شرایط کاملاً کنترل شده‌اى این الماس کوچک به تقلید از فرآیند طبیعى ، مولکول به مولکول و لایه به لایه شروع به رشد مى‌کند.»

گر چه جنرال الکتریک در تولید الماسها به این روش پیشگام است و الماسهاى ساخته شده با تکنیک HP HT را براى مصارف صنعتى به بازار عرضه مى‌کرد اما تا پیش از آنکه کمپانى ژمسیس با ساده سازى این فرآیند امکان تولید نمونه‌هایى با کیفیت جواهر را فراهم کند، هرگز آن الماسها به عنوان سنگهاى قیمتى به فروش نرسیده بودند.

در واقع الماسهاى زینتى مصنوعى بخش کوچک و در عین حال پر سودى از صنعت الماس را تشکیل مى‌دهند. این الماسهاى رنگى که در مقایسه با همتاهاى بى‌رنگ شان فوق العاده کمیاب و در نتیجه بسیار گرانبها ترند با توجه به نوع ناخالصیها در رنگهاى گوناگون از قرمز و صورتى گرفته تا آبى ، سبز و حتى زرد روشن و نارنجى تولید مى‌شوند. در واقع این الماسها مى‌توانند چنان کیفیت بالایى داشته باشند که حتى ماشینهاى ساخته شده براى تشخیص سنگهاى مصنوعى از طبیعى در تفکیکشان از یکدیگر دچار مشکل شوند، همانطور که امروزه برخى از بزرگترین الماس فروشان در صنعت نیز به زحمت از پس آن بر مى‌آیند.

شباهت فوق العاده نمونه هاى مصنوعى و طبیعى باعث شده است تا تاجران الماس براى تشخیص الماسهاى رنگى مصنوعى از سنگهاى طبیعى دست به دامن آزمایشگاههاى الماس بلژیک و دیگر نقاطى شوند که بطور سنتى عهده دار تجزیه و تحلیل و تأیید الماسها از نظر بزرگى قیراط ، رنگ و شفافیت هستند.

تشخیص الماسهای مصنوعی

آزمایشگاه آنتورپ و چند تایى دیگر در سراسر جهان براى تشخیص الماسهاى مصنوعى بطور عمده از دو نوع دستگاه استفاده مى‌کنند. در دستگاه نوع اول با تابش نور به الماس مشخصات طیفى نور جذب یا ساطع شده تجزیه و تحلیل مى‌شود. اگر نشانه‌هایى از الماس مصنوعى مشاهده شد، آزمایشگاه دستگاه دوم را بکار مى‌گیرد که این دستگاه براى آشکار ساختن ساختار درونى کریستال از نور فرابنفش استفاده مى‌کند. این دستگاهها نقصهاى موجود در الماس را حتى در مقیاس میکروسکوپى یا اتمى نیز بررسى مى‌کنند.

در واقع الماسها نیز درست مثل درختان داراى حلقه‌هاى رشدى در اطراف هسته درونى هستند. الماسهایى که در آزمایشگاه تولید یا براى تغییر رنگ دستکارى شده باشند، ساختار رشد متفاوتى از خود نشان مى‌دهند. بنابراین با اینکه آزمایشگاهها با استفاده از این دستگاهها قادر به تشخیص الماسهاى مصنوعى از طبیعى هستند اما نگرانى عمده در صنعت الماس جایى است که افراد بدون این دستگاهها توانایى تشخیص سنگهاى مصنوعى را نخواهند داشت.

الماس مصنوعی

این نوع الماس برای نخستین بار توسط گروهی از دانشمندان سوئدی در سال 1953ساخته شده است. جنرال الکتریک در سال 1954 برای اولین مرتبه با استفاده از گرافیت در فشار 50 تا 60 کیلو بار و دمای 1500 درجه سانتیگراد توانست الماس مصنوعی بسازد.
در روش جدید که توسط ژاپنیها ابداع گردیده ، بخار کربن بر روی یک صفحه سرد جمع می‌شود، ابتدا CH4 و H2 در میکروویو در دمای بیش از 2000 درجه سانتیگراد حرارت داده می‌شود و بخار کربن بر روی یک صفحه سرد متمرکز می‌شود.

موارد مصرف الماس

الماس دارای مصارف صنعتی و زینتی است. گر چه الماس را بیشتر به عنوان زینت بخش می‌شناسند، ولی بیش از 80 درصد آن به مصارف صنعتی می‌رسد. میزان الماس مصرفی در صنعت از 74 درصد در سال 1934 به 89 درصد در سال 1979 فزونی گرفته است. مصارف عمده الماس در صنعت جهت برش مواد بسیار سخت نظیر فولادهای آلیاژی و کاربید تنگستن ، ساییدن ، اره کردن سنگ و بتون و حفاریها بکار می‌رود.

تقسیم بندی الماسها بر اساس مصارف صنعتی

الماسها بر اساس مصارف صنعتی آنها به چهار گونه تقسیم می‌شوند:

  1. الماس صنعتی که به علت شکل و رنگ آن ، مصرف زینتی ندارد.
  2. الماس بورت که قطعه‌های کوچک و شکل نامناسب دارد.
  3. الماس کاربونادو که مخلوطی از الماس ، گرافیت و کربن بی‌شکل (آمورف) است.
  4. الماس بالاس

    12.5 درصد الماس تولیدی جهان به مصرف ساخت مته‌های حفاری و چاله زنی می‌سرد. 2.5 درصد دیگر هم از الماس تولیدی در ساختن ماشینهای برش و پولیش و 75 درصد دیگر به صورت پودر و یا مواد ساینده به مصرف می‌رسد. مصارف صنعتی الماس به اختصار شامل ، مته‌های الماسی ، مواد ساینده‌ها ، اره‌های الماسی ، لوازم دندانپزشکی و جراحی و دستگاههای برشی و پولیش می‌گردد.

الماس در صنعت الکترونیک

به گفته جیمز باتلر (J.Butler)، یکى از شیمیدانان محقق در آزمایشگاه تحقیقات نیروى دریایى ایالات متحده ، به لحاظ تاریخى سه مشکل عمده سر راه استفاده از الماسهاى طبیعى در کاربردهاى الکترونیکى وجود داشته است. الماسهاى طبیعى همیشه به شکل بازدارنده‌اى براى استفاده همه جانبه گران بوده‌اند و یافتن سنگهاى بزرگ با خلوص کافى نیز بسیار دشوار است. علاوه بر این هیچ دو سنگى دقیقاً شبیه هم نیستند و خواص منحصر به فرد در هر یک مى‌تواند مشکلاتى را در مدارهاى الکترونیکى به بار آورد. آخرین مشکل در استفاده از الماس براى کاربردهاى الکترونیکى و کامپیوترى نیز نیاز به دو نوع الماس یعنى سنگهاى نوع n و p براى هدایت الکترونیکى بوده است.

 



در دستگاههاى مجتمع باید از هر دو نوع الماس نیمه رساناى n و p استفاده کرد، اما الماسهاى نوع n بطور طبیعى وجود ندارند و الماسهاى نوع p الماس آبى ، به قدرى نادرند که هیچ راه مقرون به صرفه‌اى براى استفاده از آنها پیدا نشده است. به هر حال الماسهاى مصنوعى این مشکلات را برطرف مى‌کنند. به گفته رابرت لینارس (R. Linares) ، بنیان گذار کمپانى آپولو دیاموند براى مثال مى‌توان با افزودن ناخالصى فلز برون به الماس ، نوع P یعنى الماس آبى را تولید کرد.

بطور مشابه دانشمندان مى‌توانند با افزودن فسفر به الماسهاى بى رنگ ، الماس نوع n را نیز تولید کنند. ما براى استفاده از الماس به نوع نیمه رسانا در دستگاههاى الکترونیکى پرقدرت نیاز به ترکیبى لایه‌اى از این دو نوع الماس داریم. علاوه بر این با توجه به اینکه الماسهاى بى‌رنگ خالص در عمل بیشتر از آنکه رسانا باشند عایق هستند، مى‌توان لایه‌هایى از آنها را به این ترکیب افزود.

امروزه نیم رساناهاى بسیارى مثل سیلیکون در گستره وسیعى از دستگاههاى الکترونیکى بکار مى‌روند. اما الماس با توجه به دامنه تغییرات حرارتى و سرعت فوق العاده بیشترش ، تنها در مقایسه با خلاء است که عنوان دومین نیم رساناى برتر جهان را به خود اختصاص مى‌دهد. الماس با داشتن چنین ویژگیهایى و بخصوص امروز که آزمایشگاه قادر به تولید سنگهاى خالص و ناخالص کنترل شده‌اند، مى‌تواند پایه گذار انواع سراسر نوینى از دستگاههاى الکترونیکى پرقدرت باشد. با اینکه استفاده از الماس در صنایع الکترونیک به چند دهه دیگر واگذار شده است، اما به اعتقاد لینارس این سنگ قیمتى صنایع نیم رسانا سازى را به کلى دگرگون خواهد کرد.


خواص متمایز الماس

  • الماس در بین جامدات در دمای اتاق بالاترین هدایت گرمایی را دارد. (هدایت گرمایی آن ۵ برابر مس است)
  • الماس مادهٔ نوری ایده‌آلی است که توانایی انتقال طیف نوری مادون قرمز تا ماورای بنفش را دارا است.
  • شاخص بازتابش بسیار بالایی دارد.
  • خواص نیمه‌رسانایی قابل توجهی دارد. شکست الکتریکی آن بطور متوسط ۵۰ برابر نیمه‌رساناهای متداول است.
  • در برابر تابش نوترونی به‌شدت مقاوم است.
  • سخت‌ترین مادهٔ شناخته شده است.
  • در مجاورت هوا روانی طبیعی فوق‌العاده‌ای دارد (مانند تفلون)
  • استحکام و صلبیت بسیار بالایی دارد.

با وجود این خواص منحصربه‌فرد، قیمت بالای آن جلوی کاربرد گستردهٔ آن را می‌گیرد و دانشمندان به دنبال پیدا کردن روش‌های تازه برای سنتز آن هستند.


برخى از کاربردهاى عملى الماس

  • لوازم الکترونیکى ولتاژ و توان بالا مثل ترنهاى سریع السیر.
  • دستگاههاى فرکانس بالا مثل رادارهاى پرقدرت و ایستگاههاى مخابراتى سلولى.
  • دستگاههاى میکرو و نانو الکترو مکانیکى مثل ساعتها و فیلترهاى تلفنهاى سلولى.
  • محاسبات کوانتومى مثل موارد مورد نیاز در ارتباطات امن.
  • آشکارساز پرتوهاى پر انرژى مثل پرتو سنجهاى پزشکى.
  • اپتیک و لیزرهاى پرقدرت مثل آنچه در کابل و خطوط تلفن یا پنجره شاتلهاى فضایى بکار می‌رود.
  • الکترودهاى الماسى مقاوم به خوردگى که مى‌تواند محیطهاى آلوده را پاک کند.


خلاصه مطالب

سيستم تبلور:كوبيك (مكعبي) رده بندي:عنصر
رخ: كامل - مطابق باسطح /111/ جلا:الماسي
شكستگي:صدفي شفافيت:غيرشفاف - شفاف
نوع سختي:شكننده خاصيت مغناطيسي:
اشكال ظاهري ژيزمان
بلوري - ماكل
تقريباََ كمياب ; در سنگهاي اولترابازيك (كيمبرليت ها) كه به آبرفتها نيز راه مي يابد. همچنين در متئوريتها نيز ممكن است يافت شود. ژيزمان بزرگ آن در آفريقاي جنوبي (در اطراف Kimberley) كه بلور الماس به وزن 3106 قيراط (622 گرم) پيدا كرده اند. در هند (در فلات دكن) نيز الماس استخراج مي گردد. در سواحل ناميبيا، آنگولا، زئير، سيرالئون ، غنا، برنئو، امريكا، برزيل، روسيه و استراليا نيز يافت شده است.
خواص شيميايي تركيب شيميايي
در اسيدها نامحلول است- در قليائي ها نامحلول است.
رنگ كاني :بي رنگ - خاكستري متمايل به آبي - متمايل به سبز - متمايل به زرد - قهوه اي و سياه رنگ اثر خط :سفيد
تفاوت با كاني هاي مشابه تشابه كاني شناسي پاراژنز
- طلا
   - پلاتين
   - مگنتيت
   - روتيل
   - اوليوين
   - پيروپ
   - زيركن و غيره
منشا تشكيل :ماگمائي - آبرفتها - متئوريها شكل بلورها:اكتائدر - دودكائدر - هگزائدر
كاربرد : محل پيدايش:آفريقاي جنوبي(كيمبرلي)
ساير مشخصات وجه تسميه
داراي لومينسانس آبي تا متمايل به سبز. مشخصات انواع الماس به اين شرح خلاصه مي شود: 1-نوع Bort (بر) كه پست ترين جنس الماس بوده و بصورت آگرگات هاي دانه اي غير شفاف برنگ خاكستري تا سياه ديده مي شود(در برزيل،زئير،روسيه،غنا و غيره وجود دارد). 2-بالاس(Balla
از كلمه يوناني adamas يعني نشكن و شكست ناپذير گرفته شده است.

منابع:

  • دانشنامه ویکی پدیا، دانشنامه رشد، پایگاه داده های علوم زمین
  • Pierson, H.O., HANDBOOK OF CARBON, GRAPHITE, DIAMOND AND FULLERENES: Properties, Processing and Applications, NOYES PUBLICATIONS, 1994.
  • Burchell, T.D., Carbon Materials for Advanced Technologies, Elsevier Science Ltd., 1999

  • |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در یکشنبه 1388/06/22 ساعت 6:42 |

    نحوه استفاده از کمپاس زمین شناسی
    |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در یکشنبه 1388/06/22 ساعت 6:40 |

    سوالات امتحانات نهایی

    فصل هفتم

     

    1- فراوانترین کانیهای سنگ های رسوبی کدامند ؟ 75/0

    2- از ویژگی های بافتی مهم در سنگ های رسوبی  آواری کدامند؟ ماسه سنگی که بیش از 90% آن کولرتز باشد چه نام دارد ؟    75/0                                                                

    3- نحوه ی تشکیل سنگ تراورتن را در دهانه چشمه های آهکی بنویسید ؟ 1  

    4- دانه ها ی تشکیل دهنده سنگ آرکوز زاویه دارند ، علت این امر چیست ؟این سنگ از نظر جور شدگی ذرات چه وضعی دارد  ؟  1                                                     5

    5- سنگ های رسوبی دارای اهمیت اقتصادی بوده و در زندگی ما اثر زیادی دارند . این گفته را چگونه توجیه می کنید ؟ 1

    6- فرایند خشک شدن چگونه موجب دیاژنز  می شود ؟  5/0

    7- سنگ رسوبی کنگلومرا چگونه ایجاد می شود ؟دو ویژگی برای گلسنگ بنویسید ؟1

    8- سنگ آهک در آبهای سرد بیشتر تشکیل می شود یا گرم ؟چرا؟  5/0 

    9- دو کاربرد برای ماسه سنگها بنویسید؟5/0

    10- سنگ رسوبی شیل در چه شرایطی تشکیل می شود ؟ ترکیب سیمان برتلند را بنویسید؟  1

    11- چرا کانی هایی از قبیل شیپس و کلیست که توسط آب حل می گردند زودتر از ذرات سیلیسی گرد می شوند ؟دو ویژگی ماسه سنگ آرکوز را بگویید ؟ 1

    12- طرز تشکیل دولومیت را بنویسید ؟ 1

    13-  پدیده ی دیاژنز چیست ؟آن را توضیح دهید  ؟  1

    14-  مراحل مختلف تشکیل زغال سنگ را به ترتیب درجه خلوص در جدول بنویسید؟1

     

     

     

     

     

     

                 

    15- مشخصات ماسه سنگ کوارتز آرنیت را بنویسید ؟ 1

    16- ارزشهای عملی دیاژنز را نام ببرید ؟تشکیل آنها به چه عواملی بستگی دارد ؟  1

    17- برای هریک از موارد زیر یک مثال بزنید 5/0  

      الف) سنگ آهکی آلی که در آب های سرد و عمیق دریا تشکیل می شو د ؟              

       ب)سنگ آهکی آلی شیمیایی که در دهانه چشمه ها ی آب گرم تشکیل می شود ؟ 

    18- هر یک از سنگ های زیر جزو کدام دسته از سنگ های رسوبی می باشند ؟  1

            الف)چرت                                                                                                         ب)آرکوز                        

               ج) سنگ گچ آبدار                                                                                           د)برش

    19- دو تفاوت کانی اوپال را با کانی کوارتز بنویسید ؟  1

    20- کوارتزآرنیت وماسه سنگ آرکوزاز نظر جور شدگی و گرد شدگی ذرات تشکیل دهنده آنها مقایسه کنید ؟   1                                                                                                                                

    21- فراوانترین موادی که می توانند سیمان سنگ های رسوبی شوند کدامند و این مواد چگونه در فضای میان ذرات نفوذ می کنند ؟  1                                                                               

    22- الف)ماسه سنگ آرکوز از تخریب کدام سنگ به وجود می آید ؟                                                                       

               ب)يکی از مشخصات ظاهری سنگ های رسوبی رابنویسید ؟   5/0

    23- کدام ویژگی سنگ چرت سبب گردید که آدمیان نخستین ازآن ابزارهای گوناگون بسازند و  جنس این سنگ ازچیست؟1

    24- دو سنگ «کنگلومرا» و « برش» را از نظر گرد شدگی کانیها و مسافت طی شده با هم مقایسه کنید ؟1

    25-الف) سنگهای رسوبی زیر را به ترتیب فراوانی آنها در سطح زمین در جدول زیر را بنویسید.75/0

     

     

     

                   ماسه سنگ- سنگ آهک- شیل

     

                  ب)کانی اصلی تشکیل دهنده ی سنگهای آهکی چه نام دارد؟25/0

    26- الف) سنگهای رسوبی آواری بر چه اساسی طبقه بندی می شوند؟ 1

             ب)به ماسه سنگی که بیش از 25 درصد فلدسپات دارد چه می گویند؟

             ج) گل سفید از چه موادی تشکیل شده است؟

    27- الف) ماسه سنگ آرکوز از تخریب کدام سنگ به وجود می آید؟1

              ب) جورشدگی از ویزگی های بافتی مهم در سنگهای رسوبی است، علت را توضیح دهید.

    28- به سؤالات زیر در مورد سنگهای رسوبی آواری پاسخ دهید:1

             الف) سیمان پرتلند از چه موادی تشکیل شده است؟

             ب) وجود ذرات درشت و زاویه دار در سنگ برش چه مفهومی دارد؟

              ج)چرا بیشتر نفت-گاز و آبهای زیرزمینی در میان ماسه سنگها ذخیره شده است؟

    29-به سؤالات زیر پاسخ دهید: 1

        الف)کانیهای رسی در کدام سنگ رسوبی به فراوانی یافت می شوند؟

          ب)فرایند متراکم شدن یا خشک شدن در چه نوع رسوباتی انجام می گیرد؟

           ج)وجود ذرات درشت و زاویه دار در سنگ برش چه مفهومی دارد؟

           د)چرا نفت و آبهای زیرزمینی بیشتر در میان ماسه سنگها ذخیره شده است؟

    30- هر یک از سنگهای زیر جزء کدام گروه از سنگهای رسوبی می باشند؟(آواری ، شیمیایی غیر آلی ، شیمیایی آلی)1

            الف)دولومیت                                  ب)آرکوز                                          ج)ژیپس                                       د)گل سفید

     31- الف)فرایند «تبلور دوباره» از چه راههایی سبب دیاژنز می شود؟75/0

                 ب)منظور از «جورشدگی»در رسوبات چیست؟25/0

    32- الف)کوارتز آرنیت و ماسه سنگ آرکوز را از نظر گرد شدگی ذرات تشکیل دهندهآنها مقایسه کنید.(با دلیل)5/0

              ب)نحوه ی تشکیل چرت (نوع شیمیایی) را بنویسید.5/0

    33- در کدام یک از شکل های زیر ، لایه ی کربن دار معرف آنتراسیت می باشد؟چرا؟5/0

    34- الف)دو کانی اصلی تشکیل دهنده ی سنگهای رسوبی را نام ببرید.5/0

                ب)نوع دیاژنز در رسوبات دانه ریز چیست؟5/0

    35- کوارتز آرنیت و آرکوزها را از نظر مقدار کوارتز و گردشدگی با هم مقایسه کنید.1

    36- الف)سنگ آتش زنه فیلنیت چیست؟5/0

               ب)اندازه و دانه های رسوباتی که به محیط رسوبی برده می شوند تابع کدام  عوامل هستند؟(2 مورد)5/0

    37- سنگهای آرکوز و گل سفید در کدام گروه از سنگهای رسوبی طبقه بندی می شوند و نوع دیاژنز در آنجا چگونه است؟1

    38-الف)دو کانی فراوان در سنگهای ر سوبی را نام ببرید.5/0

              ب)معمولاً در کدام سنگها تبلوردوباره رخ می دهد؟5/0

     

    39-به سؤالات زیر در مورد سنگهای رسوبی پاسخ دهید:1

        الف)سیمان پرتلند از چه موادی تشکیل شده است؟

          ب)دلیل وجود ذرات درشت و زاویه دار در سنگ برش چیست؟

           ج)چرا بیشتر نفت-گاز و آبهای زیر زمینی، در میان ماسه سنگها ذخیره شده است؟

    40- الف)فراوانترین سنگ رسوبی درون زمین چه نام دارد؟25/0

          ب)هر یک از موارد زیر از نظر منشأ جزء کدام دسته رسوبات به شمار می روند؟75/0

         1 - کربنات منیزیم                                        2- رس                                3- صدف 

    41- دو سنگ کنگلومرا و آرکوز را ازنظر اندازه ذرات، با هم مقایسه کنید(با ذكر دليل)1

    42- الف)منشأء هر یک از رسوبات دریایی مقابل چیست؟5/0

              1- قطعات صدف                2-ذرات شن

            ب)علت رنگ سبز در شیلها چیست؟ 5/0

    43- الف)بیشتر نفت و گاز طبیعی جهان در میان ماسه سنگها ذخیره شده است،علت چیست؟ 5/0

              ب)لیگنیت و زغال  سنگ را از نظر درصد کربن با هم مقایسه کنید.5/0

    44- الف)چرا بافت در سنگهای رسوبی، اهمیت ویژه ای دارد؟5/0

              ب)سنگ آهک در آبهای گرم، زودتر از آبهای سرد رسوب می کند، چرا؟5/0

    45-الف)سه منشا براي رسوبات دريايي را نام ببريد.

            ب)كاني اصلي تشكيل دهنده ي  سنگ هاي آهكي  كدام است ؟

    46- الف)شكل دانه هايي كه از خرد شدن سنگ ها درمراحل نخست حاصل مي آيند  چگونه است؟در ضمن حمل چه تغييري مي كنند؟

              ب) علت رنگ سبز در شيل چيست؟

    47- الف )در رابطه زير به جاي حروف  A   و    B  كاني هاي مناسب قرار دهيد.

                                                  Mg2+  + 2CaCO3      →           CaMg(CO3)2  + Ca2+                                                                    B                                                                  A

     

         ب)درصد كربن را  در ليگنيت و آنتراسيت با هم مقايسه كنيد.

    48- اصطلاحات  زير را تعريف كنيد.

           الف)چرت                                                                                      ب)اوپال

     

    49- درجدول زير به جاي حروف كلمات مناسب قرار دهيد:1

           نام سنگ

         نوع سنگ رسوبي

                    دياژنز

            اندازه دانه

        گرد شدگي

              شيل

    A         

             متراكم شدن

        B    

     

    C   

            آواري

               سيمان شدن

             درشت

             خوب

         سنگ آهك

            شيميايي

    D      

     

     

     

     

    50- الف)چرا جورشدگي از ويژگي هاي بافتي مهم در سنگ رسوبي است؟1

             ب)دو ويژگي او پال را بنويسيد.

    51- در مورد سنگ هاي رسوبي به سوالات زير پاسخ دهيد.1

          الف)فراوان ترين سنگ رسوبي در سطح زمين  چه نام دارد؟

             ب)دياژنز در سنگ هاي دولو ميتي به چه صورت مي گيرد؟

              ج)سنگ هاي رسوبي آواراي برچه اساسي طبقه بندي مي شوند؟

              د)مقدار فلدسپات در كوارتز آرنيت بيشتر است يا آركوز؟

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    فصل هشتم

     

    1- الف)انبساط سنگ و عوض شدن ترکیب کانیها هر یک توسط عامل دگرگون ساز به وجود می آید؟5/0

            ب)مورد مصرف کیانیت و سنگ حاصل از دگرگونی گرانیت را بنویسید.5/0

    2- الف)هر یک از موارد زیر،در کدام یک از اقسام دگرگونی دیده می شود؟

        1)به اصطلاح سنگ به جریان می افتد.          2)کانی الیوین به سرپانتین تبدیل می شود.

         ب)در رابطه ی زیر، نام هر یک از کانیهایی را که با حروف Aو Bمشخص شده اند بنويسيد

    CaCO3  +    SiO2    →          CaSiO3   +   CO2                                                                                                                                                                                                                                                            

                                                                                                                                                                                                                                   B                                                                                                                               A            

    3- الف)منظور از حد دگرگونی چیست؟1

            ب)دو منشأ برای آبها ، در دگرگونی هیدروترمال نام ببرید.

    4- الف)شیستوزیته و فولیا سیون را از نظر نوع کانیها با هم مقایسه کنید.1

             ب)از دگرگونی کدام سنگها ، هورنفلس به وجود می آید؟

    5- الف)در شکل زیر ، نقش کدام دگرگون ساز مشاهده می شود؟توضیح دهید.1

     

     

          ب)هر یک از موارد در کدام نوع از اقسام دگرگونی تشکیل می گردد؟

            1 )سرپا نتین           2)هاله دگرگونی

           ج)اگر سنگی در اعماق زمین به دلیل دمای زیاد ذوب شود، آیا از قلمرو دگرگونی خارج شده است؟چرا؟

     

    6- به سؤالات زیر در مورد سنگهای دگرگونی پاسخ دهید:1

         الف)عامل مؤثر در دگرگونی دفنی، فشار جهت دار است یا همه جانبه؟

          ب)هر چه سنگ به ماگما نزدیکتر باشد، مقدار آب آن بیشتر است یا کمتر؟

          ج)مشاهده آثار لایه بندی و فسیلها ، در درجه پایین دگرگونی ممکن است یا درجه بالا؟

         د) سنگ هورنفلس دارای جهت یافتگی است یا فاقد جهت یافتگی؟

     

    7)الف)سنگ فیلیت و شیست را  از نظر درجه دگرگونی با هم مقایسه کنید.1

          ب)وجود لایه های سفید در سنگ گنیس به دلیل وجود کدام کانیها می با شد؟

    8- الف)یکی از مهمترین نقشهای آب یا سیالات را در عمل دگرگونی توضیح دهید.1

            ب)چگونه می توان « سنگ لوح » را از فیلیت تشخیص داد؟  

    9-انبساط سنگ و عوض شدن  تركيب كاني ها هريك توسط كدام عامل دگرگون ساز به وجود مي آيند؟ 5/0

    10-الف)در شکل زیر، با توجه به قلمرو دگرگونی ، به جای حروف  Aو   Bکلمات مناسب قرار دهید.1

             ب)در اثر فشار جهت دار ، چه تغییراتی در سنگ دگرگونی بوجود می آید؟

     

     

    11- الف) در کدام نوع دگرگونی فشار همه جانبه عامل اصلی دگرگونی است؟1

              ب)سنگ هورنفلس در کدام نوع دگرگونی بوجود می آید؟

             ج)سنگ کوارتزیت از دگرگونی کدام سنگ رسوبی حاصل می شود؟

             د) مورد مصرف کانی «کیانیت»  چیست؟

    12- الف) مقدار آب موجود در ساختار سنگهای حاصل از دگرگونی مجاورتی بیانگر چه اطلاعاتی است؟1

              ب) سنگهای دگرگون  شده معمولاً محکم و با دوامند ، دلیل این امر چیست؟

    13- میکاشیست» از دگرگونی چه سنگی به وجود آمده است و سه کانی فراوان موجود در این سنگ را نام ببرید.1

    14- الف) هاله دگرگونی در چه نوع دگرگونی دیده می شود؟کدام عا مل دگرگون ساز در تشکیل آن نقش مؤثرتری دارد؟1

              ب)برای هر یک از سنگهای کوارتزیت و سرپانتی نیت یک مورد استفاده بنویسید.

    15-الف)شیستوزیته را در سنگهای دگرگونی توضیح دهید.1

              ب)منبع فشار و گرمایی که باعث دگرگونی دفنی می شود از کجاست؟

    16- الف)هر یک از موارد زیر حاصل چه نوع فشار در سنگ دگرگونی است؟1

             1)چین خوردگی            2)تبلور کانی هایی با وزن حجمی زیادتر.

              ب)سنگ کوارتزیت و سنگ لوح هر یک از دگرگونی کدام سنگ رسوبی حاصل می شود؟

    17-الف)عوامل گرگون ساز را نام ببرید.1

             ب)هاله دگرگونی  در کدام یک از اقسام دگرگونی ایجاد می شود؟

    18- سنگهای دگرگون شده معمولاً محکم و بادوام هستند؟علت این امر را بنویسید.1

     

    19- تنها کانی دگرگونی که منشا آلی دارد کدام است ؟ درجه سختی و دو کاربرد  برای آن را بنویسید؟1

    20- در مورد سنگ دگرگوني هورنفلس  به مواردزیر پاسخ دهید ؟ 1    

            الف) نوع بافت و مورد مصرف آن چیست؟                                                                                        

               ب)بر اثر کدام دگرگونی به وجود می آید وچه عاملی در دگرگون شدن آن موثر است ؟

    21-  از منشا آبهایی که در دگرگونی گرمایی(هیدروترمال) باعث ایجاد تغیر در سنگ ها می شود دو مورد را  بنو یسید ؟   5/0                                                                         

    22- در مورد سنگ های دگر گونی به سئوالات زیر پاسخ دهید ؟1     

          الف) ماسه سنگ فلدسپات دار پس از دگرگونی به کدام سنگ دگرگونی تبدیل می شود ؟                           

            ب)از ترکیب دو کانی کلسیت و کوارتز کدام کانی دگرگونی ایجاد می شود ؟                                              

            ج) هاله دگرگونی در کدام یک از اقسام  دگرگونی دیده می شود ؟                                                         

            د)درجه دگرگونی در کدام یک از دو سنگ( شیست و سنگ لوح) شدید تر است ؟       

                                           

    23- در درجات شدید دگرگونی ،سنگ ها واجد فولیاسیون می شوند در این مورد توضیح دهید ؟5/0

    24- سنگ مرمر سخت تر است یا کوارتز ؟علت این امر را توضیح دهید ؟5/0

    25-محلولهای گرمایی(هیدرو ترمال )چگونه موجب دگرسانی کانی هایی  از قبیل الیوین پیروکسن می گردند؟؟ 1

    26- از سنگ های دگرگون شده  در نمای بیرونی ساختمان ها ،سد ها و پل ها استفاده می کنند علت این امر را توضیح دهید ؟1                                                                                   

    27- محدوده ای را که سنگ ها دگر گون می شوند مشخص کنید و تاثیر فشار همه جانبه را بر سنگ های دگرگونی بنویسید ؟1                                                                                                              

    28- سنگ دگرگونی گنیس چه نوع بافتی دارد ؟مشاهده منظره متناوبی از لایه های سفید و  سیاه در این سنگ به دلیل وجود کدام کانی ها است ؟1

    29- تغییر سنگ ها براثر دگرگونی دفنی توضیح داده و بنویسید چرا سنگها ی حاصل از این نوع دگرگونی فاقد جهت یافتگی هستند ؟ 1                                                                                                         

    30- یک تفاوت و یک شباهت سنگ فیلیت یا شیست را بنویسید ؟ 1

    31- نقش گرما و فشار همه جانبه را در سنگهای دگرگونی بنویسید ؟ 1

    32- الف)مهمترین تغیيراتی که در نتیجه فشار چهت دار در سنگ ها بروز می کند کدامند ؟ 1

           ب) کدام یک از این تغییرات در اعماق زیاد تر و کدام یک در اعماق کمتر اتفاق می افتد ؟                                  

     33- تغییراتی که در درجات شدید  دگرگونی  در سنگها پدید می آیند کدامند ؟1 

    34- از کانی کیانیت  و سنگ مرمر در چه مواردی استفاده می شود ، علت کاربرد هر یک را بنویسید ؟1

    35- تاثیر فشار همه جانبه و فشار جهت دار  را بر سنگ های دگرگونی بنویسد ؟ 1

    36- سنگ های گنیس و هورتفلس از دگرگونی چه سنگی حاصل شده اند، نوع بافت هر یک را بنویسید ؟ 1

    37- الف) از تاثیر توده گرانیتی کوه الوند همدان برسنگ های اطراف چه چیزی ایجاد می شود ؟   1

          ب)این تاثیر حاصل کدام یک از نوع دگرگونی است ؟             

    38- رگه ها موجود در سنگ مرمر مربوط به چیست ؟ سنگ هورتفلس  حاصل کدام نوع دگرگونی است ؟5/0

    39- محدوده ای که سنگ ها دگرگون می شوند را  مشخص کنید ؟  5/0 

    40-  الف)مر مروفيليت هر يك به ترتيب از دگرگوني  كدام سنگ ها به وجود مي آيند؟1

               ب)چرا در ساختن چيني شمع خود روها از كاني كيانيت  استفاده مي شود؟

    41- الف)حد دگرگوني ضعيف پايان دياژنز است يا ابتداي ذوب؟1

              ب)اصولا" دگرگوني در درجات شديد بيشتر نتيجه افزايش دما است يا فشار؟

              ج)هاله دگرگوني دراطراف  دايك ها  بزرگ تر است يا باتوليت ها ؟

              د)جهت يا فتگي  كاني هاي ورقه اي  شيستوزيته است يا فوليا سيون ؟

    42- چهار ويژگي براي سنگ دگرگوني هورنفلس بنويسيد1.

    43- هر يك از موارد زير  در كدام نوع دگر گوني ايجاد مي شود؟1

          الف)سنگ ها درزير لايه اي به قطر چند كيلومتر رسوب قرار مي گيرند.

          ب)سنگ درتماس با گرماي زياد حاصل از ماگما در زير زمين  مي باشد.

          ج)تبديل كاني اليوين به سرپانتين در اين نوع دگرگوني ايجاد مي شود.

         د)در اين دگرگوني  به اصطلاح  سنگ به جريان مي افتد.

    44- فولياسيون در سنگ دگرگوني را توضيح دهيد؟1

    45- هريك از موارد زير  بر اثر كدام عامل دگرگون ساز  درسنگ به وجود مي آيد؟1

         الف)انبساط                                ب)چين خوردگي                                 ج)عوض شدن تركيب سنگ ها                     د)متراكم شدن

     

     

    فصل نهم

    1-سطح صنبا یا سطح اساس رود را تعریف کنید ؟  1

    2- یکی از اعمال آب های زیر زمینی ، فرایند جانشینی است در این مورد توضیح دهید؟(   5/0

    3- چرا خاک نواحی مرطوب حاره ای برای کشاورزی غنی نیستند ؟  5/0

    4- اثرات فرسایش یخچالهای قطبی و یخچالهای دره ای را بر روی نواحی کوهستانی بنویسید ؟ 1

    5- در هر گروه کدام سنگ پایداری بیشتری در برابر هوازدگی دارد ؟با ذکر دلیل   1

     گروه اول :مرمر و سنگ آهک                                     گروه دوم :گرانیت و گابرو

    6- خاک نواحی معتدله از حاصل خیز ترین خاکهاهستندوبیشترغذای مردم جهان ازهمین نواحی تامین می شود علت را توضیح دهید ؟1

    7- طرز تشکیل زغال سنگ را به طور خلاصه توضیح دهید ؟1

    8- چرا نقش باد در عمل رسوبات خیلی کمتر از نقش رود ها و یخچال ها است ؟  5/0

    9- شکل ساده از یک تلماسه بکشید و جهت وزش باد را روی آن مشخص کنید و در مورد نحوه ی حرکت تلماسه ها توضیح دهید ؟1                                                                      

    10- پاسخ دهید   1                    

        الف) منظور از افق های خاک چیست ؟                                                                       ب) در کدام افق مقدار درصد هوموس بیشتر است؟                                                                           ج) نفوذ آب وهوا به کدام قسمت افق خاک محدود می شود  ؟                                         د )سنگ بستر در کدام افق قرار دارد ؟     

                         

    11- حرکت مواد در دامنه ها به چند صورت انجام می شود ؟در کدام یک از این حرکات مواد به صورت خمیری و نیمه مایع به سمت پایین حرکت می کند ؟ 1

    12-  ترتیب ته نشین رسوبات آواری حاشیه قاره ها در سواحل دریا هارا توضیح دهید ؟  1

    13- جهار شکل از اشکال رسوب گذاری آب های جاری را بنویسید ؟   1

    14- الف) در تقسیم بندی حرکت مواد در دامنه ها عوامل مختلفی دخالت دارند آن عوامل کدامند ؟   1          

              ب)پایداری سنگ ها در بریدگی ها ی طبیعی و مصنوعی به چه موردی بستگی دارد ؟

     

    15- انواع سطح اساس (سطح مبنای ) رود خانه را نام برده وبرای هر کدام یک مثال بنویسید ؟   1

    16- هر یک از ویژگی های داده شده مربوط به خاک کدام منطقه ی آب و هوایی ست ؟   1           

      الف) خاک این منطقه معمولا نازک وتکه تکه است ؟                                                             ب) در این منطقه خاک کمی تشکیل می شود ؟                                                                                                     ج) در این منطقه خاک ها قالبا دارای کانی های محلول ولی فاقد مواد آلی اند ؟                      د) بیشتر غذای مردم از خاک این مناطق تامین می شود ؟

     

    17 – براثر عمل رسوب گذاری آب های جاری چه تشکیلاتی پدید می آید ؟ 1

    18- فرساش بادی در نواحی بیابانی گاهی موجب پیدایش شیار های عمیقی در رسوبات نرم می شود که به آنها شیارهای --------------- و تیغه ی بین آنها را ---------------می گویند .

     

    19- چه عاملی باعث افزایش هوموس می گردد؟5/0

    20- وجود یک لایه رسی در زیر قطعات و توده های سنگ لغزش را آسانتر می کند علت چيست؟    5/0

    21- باد در بیابان چگونه موجب پیدایش یاردانک می شود ؟  5/0

    22- وقتی رود جوانی به سطح مبنای خود نزدیک می شود چه عملی انجام می دهند  ونتیجه آن عمل چیست ؟              

    23- به وسیله ی تلماسه چگوه می توان به جهت وزش باد پی برد ؟  5/0

    24- امواج بر اثر برخورد به ساحل شکسته می شوند دلیل این امر رابنویسید ؟1

    25- کدام عوامل در سنگ ها باعث میشود که آن ها همواره در معرض هوازدگی فیزیکی و شیمیایی قرار گیرد ؟ علت اینکه معمولا در مناطق مرطوب سنگ بستر دیده می شود چیست ؟1

    26- سطح اساس یا سطح مبنا را توضیح دهید ؟ 1

     27- الف ) مشخصات دره هایی را که توسط رود های جوان تشکیل میشود را بنویسید ؟  1

                ب)وقتی رود ي به سطح مبنای خود نزدیک می شود چه عملی را انجام می دهد ؟

    28- رسوبات زیستی دریا از چند قسمت تشکیل شده و نحوه تشکیل آنها چگونه است ؟1

    29- نوع هوازدگی سنگ ها را در مناطق گرم و خشک استان کرمان را با استان گیلان را با هم مقایسه کنید ؟  و دلایل خویش رابنويسيد؟1                                                                 

    30- چهار منشأ برای رسوبات اقیانوسی ذکر کنید.1

    31- اصطلاحات زیر را تعریف کنید.1

             دیاژنز                                                 زمین لغزه                                             سطح اساس                                            بار بستری

    32- الف)تغییرات دمای هوا چگونه فرایند هوازدگی فیزیکی سنگها را افزایش می دهد؟1

             ب)دو مورد از مشخصات خاکهای بیابانی را ذکر نمایید.

    33- رس ها فراوان ترین رسوبات در پوسته زمین هستند،علت این امر چیست؟5/0

    34- الف)نوعی از حرکات دامنه ای سنگ و رسوب به صورت جریان است،چگونگی این امر را به هنگام باریدن بارانهای تند توضیح دهید.1

             ب)مشخصات رسوبات در هم یخچالی « تیل» را بنویسید.

    35- الف)اگر توده های بزرگ سنگ به قطعات کوچکتری شکسته شوند،آیا تأثیری در فرایند هوازدگی شیمیایی دارد،توضیح دهید.1

               ب) وجود یک لایه رسی در زیر قطعات و توده های سنگ، لغزش را آسانتر می کند، علت این امر چیست؟

    36-الف) دو ویژگی دره ی رودهای جوان را بنویسید.1

            ب)علت تشکیل دریاچه ی موجود در غارعلی صدر همدان چیست؟

             ج)شيار باد کند را تعریف کنید.

    37-الف)معمولأ در مناطق مرطوب سنگ بستر دیده نمی شود،علت را توضیح دهید.1

             ب) در مناطق بیابانی، نوع هوازدگی چگونه است و کدام عامل هوازدگی در آن دخالت دارد؟

    38-الف) احتمال حرکت توده های خاک و سنگ در سراشیبی پس از بارندگی تند و شدید چیست؟1

              ب)پایداری سنگها در بریدگیهای طبیعی  و مصنوعی به چه موردی بستگی دارد؟

    39- اصطلاحات استالاکتیت و سطح مبنا را تعریف کنید.1

    40- الف)در مناطقی که هوا گرم و مرطوب است،نوع هوازدگی و ضخامت خاک چگونه است؟1

               ب)جریانهای گل در چه مناطقی بوجود می آید؟

               ج) انواع رسوبات یخچالی را نام ببرید.

    41- به سؤالات زیر در مورد خاک پاسخ دهید:1

           الف)منظور از افق های خاک چیست؟

             ب)در کدام افق مقدار درصد هوموس بیشتر است؟

              ج) نفوذ  آب و هوا  به کدام افق خاک    محدود می شود؟

              د) سنگ بستر در کدام افق قرار دارد؟

    42- در مورد آبهای جاری به موارد زیر پاسخ دهید:1

          الف) نوع فرسایشی که در طول رود ،رو به عقب رخ می دهد را چه می نامند؟

            ب)جایی که رود وارد توده ای از آب دریا ی شود،چه نامیده می شود؟

             ج)بخشی از رسوبات سنگین وزن و درشتی که در خشکی و بستر و کناره های رود به جای می متند،چه نامیده می شود؟

              د) وقتی رود یا یک سنگ مقاوم برخورد کند،در مسیر رود کدام پدیده طبیعی تشکیل می شود؟

    43- الف)تغییرات دمای هوا چه تأثیری در فرایند هوازدگی فیزیکی سنگهای یک منطقه دارد؟1

              ب)مقدار منافذ و شکافتهای سنگ چه تأثیری بر سرعت هوازدگی دارد؟

    44- الف)دانه های شن و ذرات رس هر یک به ترتیب در کدام بخش از دریا رسوب می کنند؟1

              ب)دو ویژگی رسوبات تلماسه ای را بنویسید.

    45- هر یک از اصطلاحات زیر را تعریف کنید.5/1

         الف)باد ساب              ب)گل سفید            ج)افق خاک

    46- نحوه ی فرسایش یخچال های دره ای و  قطبی رابا هم مقایسه کنید.1

    47- از کانیهای: بیوتیت،آمفیبول،کوارتز و مسکوویت کدام یک  بیشترین و کدام یک کمترین مقاومت را در برابر هوازدگی شیمیایی دارد؟چرا؟1

    48- الف)انواع هوازدگی را نام ببرید.1

             ب)دو ویژگی برای افقCبنويسيد.                                                                                                        

    49- به هر یک از سؤالات زیر پاسخ دهید:

         الف) علت تشکیل دریاچه ی زیرزمینی درغار علی صدر چیست؟1

        ب)رسوبات آبرفتی از نظر گردشدگی و جورشدگی به ترتیب چگونه می باشد؟

         ج) گرهکهای منگنز در کدام بخش از اقیانوس ته نشین می شوند؟

    50- اصطلاحات زیر را تعریف کنید:1

            الف)موج آب               ب)جلا               ج)دیاژنز                د)ریزش

    51-الف) چه رابطه ای بین مقدار منافذ سنگ با هوازدگی آن وجود دارد؟1

           ب)در مناطق سرد خاک به مقدار کمی تشکیل می شود،علت چیست؟

    52- هر یک از موارد زیر توسط کدام یک از عوامل فرسایش ایجاد می شود؟1

            الف)ریزش                                        ب)آبشار                              ج)   غار آهکی                                                د)یاردانگ

    53- الف )انواع رسوبات يخچالي را فقط نام ببريد؟1

              ب)دو ويژگي رسوبات تلماسه اي را بنويسيد.

    54- علت هريك از موارد زير چيست؟1

          الف)وجود يك لايه رسي در زير قطعات سنگ لغزش آن ها را آسان تر مي كند.

           ب)دره رود ها ي جوان  Vشكل با ديواره هاي پرشيب است.

    55- چهار ويژگي  خاك هاي نواحي بياباني را بنويسيد.1

    56-هريك از موارد زير چگونه تشكيل مي شوند؟ 1

        الف)آبشار                                                                                     ب)تلماسه

    57- الف)افق    A  و  B  را از نظر مقدار هوموس با هم  مقايسه كنيد.1

              ب)خاك نوا حي مر طوب  حاره اي را با مناطق بياباني  از نظر  ضخامت  با هم مقايسه كنيد.

    58- نقش گياهان را در هوازدگي فيزيكي و شيميايي توضيح دهيد.1

    59- در هريك از موارد زير  عامل رسوبگذاري چيست؟1

        الف)تلماسه                       ب)استالاكتيت                             ج)مخروط افكنه                                د)تيل

    60- الف) نقش تغييرات دماي هوا را در هوازدگي فيزيكي سنگ ها توضيح دهيد؟1

              ب)درمناطق گرم و پر باران استوايي نوع هوازدگي و ضخامت مواد هوازده چگونه است.

     

     

    |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در دوشنبه 1388/02/14 ساعت 9:15 |

    سوالات امتحانات نهایی

    فصل پنجم

    1) مهمترین کانیهای ماگمایی غیر سیلیکا تی  کدامند؟چرا آنها را کانی فرعی می نامند؟                                         

    2) الف_ نوع جلا و شکل بلور کانی پیریت را مشخص کنید؟    

       ب_ چگونگی تشکیل کانی کائولن را توضیح دهید.

    3) چگونه کانی های ماننیت  را ازهماتیت و هالیت را از سیلویت  شناسایی می کنند؟      

     4) کانی های مسکوویت و بیوتیت را از نظر رنگ ظاهری و ترکیب شیمیایی با هم مقایسه کنید؟                      

     5) 4 مورد از مهمترین خواص فیزیکی کانی ها را که در شناسایی آنها موثر است فقط نام ببرید؟                     

    6) تنها کانی دگرگونی که منشا آلي  دارد کدام است؟  درجه ی سختی و دو کاربرد مهم برای آن بنویسید؟                 

    7) سه کانی ماگمایی سیلیکاتی رنگ روشن را نام ببرید و مشخص کنید کدامیک از آنها در برابر هوازدگی مقاومتر است؟

    8) کانی های  که جزو جواهرات شمرده می شوند در شرایط ویژه ای به وجود می آیند. این شرایط کدامند؟         

    9) کاسنگ وگانگ را تعریف کنید؟                                                                                                      

    10) به وجود آمدن گوگرد در قله ی کوه آتشفشان دماوند کدام حالت از تشکیل کانی را نشان می دهد؟              

    11) طرز تشکیل الماس را بنویسید؟                                                                                                    

    12) کانی سنگین نام دیگر کدام کانی است؟ ترکیب آن از چیست؟                                                                

    13) وجود کدام ناخالصی رنگ کوارتز را بنفش می کند؟ و نام کانی حاصل چیست؟                                        

    14) علت تیره یا روشن بودن رنگ کانی ها ی سیلیکاتی چیست؟    

     

                                                             

    15) نام هریک از کانی هایی که خصوصیات آنها در زیر آمده بنویسید:                                                         

    الف) برای تهیه ی ابزار های نوری و ا لکترونیکی استفاده می شود.                 

         ب) نوعی فسفات است در حوالی نیشابور و از داخل سنگهای آتشفشان استخراج می شود  

    .                                                                        

    16) گلوکوفان جزو کدام کانی محسوب می شود؟ و با مشاهده ی آن چه قضاوتي در مورد شرایط تشکیل این کانی خواهید داشت؟                                                                                                                               

     

    17-الف)فراوانی کانیهادرمحیط به چه عواملی بستگی دارد؟(دومورد)

             ب)آیا کانی توپاز برروی کانی آپانیت خراش می اندازد؟چرا؟

    18-کرندوم سرخ یا آبی چگونه به وجود می آید؟

    19-الف)ساختمان سیلیکاتی مسکوویت را بنویسید و کانسنگ آلومینیوم چیست؟

           ب)از کانیهای فراوان رسوبی دو مورد را نام ببرید.

    20-با توجه به کانی های(آنتراسیت-دولومیت-درکوهی-هماتیت-سیلویت)به هر یک از سوالات زیر یک پاسخ مناسب دهید:

    الف)سطح شکست سه جهتی با زاویه غیر قائمه

    ب)در دما و فشار زیاد به گرافیت تبدیل می شود.

    ج)رنگ خاکه آن قهوه ای است

    د)مزه آن تلخ است

    21-علت هر یک از موارد زیر چیست؟

    الف)به کانی های غیر سیلیکاته کانی های فرعی نیز می گویند 

    ب)از آزبست در تهیه لباس ضد آتش استفاده می شود

    22-الف)گچ بنایی چگونه تهیه می شود؟

          ب)شرایط تشکیل کانی گلوکوفان را از نظر گرما و فشار بنویسید

    23-الف)آیا مروارید یک کانی محسوب می شود؟چرا؟

              ب)کانی گوگرد چگونه تشکیل می شود؟

    24-الف)رنگ الیوین و ساختمان سیلیکاتی اوژیت چیست؟

          ب)در رابطه ی زیر نام هر یک از کانی هایی را که با حروفA  وBمشخص شده اند رانام ببرید

    2KALSi3 O8 + 2H2 O +CO2 →AL2  SI2  O5  (OH)4 + 4SIO 2 +K2 CO 3

                  A                                                      B      

    25-با توجه به ویژگیهای ذکر شده نام هر کانی را بنویسید

    الف)به عنوان سنگ تزئینی ازآن استفاده می شود  و از دگر سانی کانی الیوین به وجود می آید.

    ب)از الیاف آن در تهیه پارچه نسوز استفاده می شود

    ج)نوعی کوارتز است و به عنوان سنگ نیمه قیمتی کاربرد دارد.

    د)کانی غیرسیلیکاتی با چگالی  بالا که درحفاری چاه های نفت و گاز کاربرد دارد.

    26-هر یک از کانی های نام برده شده در سمت راست به کدام دسته از سیلیکاتهای نام برده شده در سمت چپ تعلق دارد؟

    اوژیت                       آمفیبول ها

    هورنبلاند                  پیروکسن ها

    ارتوكلاز                    فلدسپات ها

    گلوکوفان                  میکا ها

    27-کلسیت و دولومیت را چگونه از هم تشخیص می دهند؟

    28-الف)آیا می توان عاج فیل رایک کانی به حساب آورد؟چرا؟

           ب)تحت چه شرایطی گرافیت به الماس تبدیل می شود؟

    29-به سوالات زیر پاسخ دهید:

    الف)کانی سخت تر از کرندوم چه نام دارد؟   ب)سطح شکست کانی ((گالن))چگونه است؟

    ج)یک راه شناسایی کانی مانینیت از هماتیت چیست؟

    د)علت رنگ بنفش در کانی آمتیست چه می باشد؟

    30-الف)شکل بنیان سیلیکاتها چگونه است؟

         ب)کانی های هور نبلاند و گارنت جز کدام یک از کانی های (آذرین-رسوبی-دگرگون)می باشند؟

    31-برای هر یک از موارد زیر یک نمونه نام ببرید:

    الف)به زبان می چسبد                                                          ب)مزه تلخ دارد 

      ج)سخت ترازکرندوم است                                                    د)خاصیت مغناطیسی دارد

    32-الف)کانی الیوین تحت تاثیر محلولهای آبدار گرم به چه کانیهایی تبدیل می شود

    ب)گارنت از کانیهای سیلیکاتی است یا غیر سیلیکاتی؟یک مورد مصرف برای آن بنویسید

    33-((ازسیلیکاتهای روشن))سه کانی رانام ببریدو مشخص کنید کدامیک از آنها دربرابرهوازدگی مقاومتر است؟

    34-مشخصات زیر مربوط به کدام کانی ها می باشد:

    الف)فقط با پرتوهای Xقابل تشخیص اند                                                               ب)درجه سختی 7 و سطح شکست ناصاف دارند

       ج)رنگ خاکه سیاه و دارای خاصیت مغناطیسی می باشند                                     د)دارای خاصیت تورق ومقاوم در برابر گرما است

    35-الف)ساختمان سیلیکاتی ((الیوین))و میکاها چگونه است؟

    ب)فیروزه یک کانی سیلیکاتی است. این کانی را از چه سنگهایی استخراج می کنند؟

    36-در مورد کانی کائولن به سوالات زیر پاسخ دهید:

    الف)از تجزیه کدام کانی به وجود می آید؟

    ب) دو کاربردآن را بنویسید

    ج) ساده ترین راه شناسایی آن چیست؟

    37-الف)برای اطمینان از سختی اندازه گیری شده یک کانی چه باید کرد؟

    ب)چرا برخی از کانیها چگالی نسبی بیشتری دارند؟

    ج)کدام یک از کانی های (کوارتز- مالاکیت- فیروزه) با استفاده از رنگ قابل تشخیص نیست؟چرا

                                                                                         

     38-  سختی کانی ها به چه عواملی بستگی دارد ؟ نوع جلای کانی هالیت و تالک را مشخص کنید.                       

    39-  وجود کدام کانیها در سنگ های آذرین اسیدی ,   با عث روشنی و در سنگ های آذرین باز یک با عث تیرگی  ظاهری آنهامی شود ؟                                                                                                                

    40-  دو شباهت ارتو کلازها با پلا ژیوکلازها را بنویسید ؟   5/0                                                                                  

    41- دو ویژگی برای سنگ ابسيدين بنویسید ؟  5/0                                      

    42- کاربرد کانیهای زیر را بنویسید 1        کائو لن                         بوکسیت                              آزبست                                گارنت           

    43- مشخصات زیر مر بوط به کدام کانی ها می باشد ؟ 1                                                                         الف) جلای زرد و رنگ خاکه سیاه                                                                                                         ب) درجه سختی 7  و سطح شکست نا صاف                                                                                             ج) رنگ خاکه سیاه ،دارای خاصیت مغناطیسی                                                                                         د) دارای خاصیت تودق ،مقاوم در برا بر گرما                                                                                        

    44- دو کانی طلا و پیریت هردو دارای رنگ زرد طلایی هستند چگونه میتوان آنها را از هم تشخیص داد؟(1                                 

    45- در معدن مس سرچشمه به همراه مس مقداری سرب وجود دارد ،کانسنگ و باطله را مشخص کنید ؟ 5/0                                       

    46- جلای پیریت، درجه سختی کوارتز ،سطح شکست کوارتز و رنگ خاکه مانیتيت را مشخص کنید . 1     

    47- با توجه به  ویژگیها ی ذکر شده  نام هر یک از کانیها را بنویسید . 1   

        الف) به عنوان سنگ تزئینی از آن استفاده می شود                       ب)  از الیاف ان در تهیه پارچه نسوز استفاده می شود                                                                                    ج) نوعی کوارتز است و به عنوان سنگ نیمه قیمتی کاربرد دارد            د) کانی غیر سیلیکاتی با چگالی بالا که در حفاری چاه های نفت وگاز کاربرد دارد  

    56- در سنگ های آذرین درونی ،تعداد بلورها اندک ولی اندازه بلور ها بزرگ ادست .علت را توضیح دهید؟ 1                              

    48- برا ی اطمینان از سختی اندازه گیری شده ی یک کانیز چه باید کرد ؟  5/0       

    49- کانیها از چه لحاظ باهم متفاوت اند ؟ علت عمده این تفاوت را بنویسید .   1

    50- برای هر یک از موارد زیر یک مورد کانی نام ببرید . 1

      الف) کانی هایی که جلای فلزی دارند                           ب) کانیهایی که خاصیت تورق دارند                     

       ج) کانیها ی سختر از توپاز                                            د ) کانیهای که در ترکیب خود عناصر سنگین دارند

     

    51- الماس معمولا در چه نقاطی از زمین یافت می شوند ؟توضیح دهید و یک نمونه مثال بزنید .  1

    52- چرا چگالی نسبی الماس نسبت به گرافیت بیشتر است ؟ 5/0

    53- علت اینکه کوارتز به رنگ های مختلف دیده می شود چیست ؟  5/0                                    

    54- ماگما حاصل ذوب سنگهای چه قسمتی ساختمان زمین  است ؟  آیا برای تشکیل ماگما تمام کانیهای  موجود درسنگ هم زمان  ذوب  میشوند؟  توضیح دهید ؟ 1   

     

    55- کانی آزبست(پنبه نسوز) در زکندگی روزمره کاربردهای متعددی دارداما وجود آن درهوا ایجاد بیماری می کند .توضیح دهید.1

    57-  کانیهای زیر هر یک در کدام یک از کانی های رسوبی قرار می گیرند ؟  1       

        الف) ژپیس                                          ب) کائو لن                                                   ج) دو لوميت                          د)هاليت

    58- الف) کدام خصوصیت مهم بلورها برای شناسایی کانیها قابل استفاده است ؟  1           

             ب ) برای اطمینان از سختی اندازه گیری شده در یک کانی چه باید کرد ؟                 

    59- جلای کانی الیوین ، مزه کانی سیلویت - ،سطح شکست کانی فلدسپات و رنگ خاکه کانی همانیت را مشخص کنید ؟ 1 

     60- براساس مقیاس موس نرم ترین و سخت ترین کانی ها کدامند ؟  5/0

    61- الف)از تجزیه فلرسپات ها کدام کانی به وجود می آید ؟1

               ب)تحت تاثیر چه عاملی الیوین به سرپانتین تبدیل می شود؟

     

    62- فلدسپاتها ی پلاژیوکلاز و ارتوکلاز را از نظر نظر ترکیب شیمیایی باهم مقایسه کنید ؟1

    63- چهار ویژگی عمده کانی ها را نام ببرید ؟  1

     64- چرا دانشمندان معتقدند وجود الیاف کانی آزبست در محیط زیست برای انسان خطر ناک است ؟1

    65-علت اینکه بعضی ازبلورهافقط باپرتواشعه ایکس قابل تشخیص اند چیست؟به آنهاچه می گویند؟ 5/0

     

    67- هر یک از کانیهای نام برده شده در ستون سمت راست، به کدام دسته از سیلیکاتهای نام برده شده در سمت چپ تعلق دارد؟1

    1- اوژیت                                                                  الف)آمفیبول

    2- هورنبلاند                                                             ب)پیروکسن ها

    3- ارتوکلاز                                                               ج) فلدسپات ها

    4-گلوکوفان                                                               د)میکاها

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    فصل ششم

     

    1- در مورد سنگ های آذرین به موارد زیر پاسخ دهید : 1         

     الف) معادل بیرونی سنگ گرانیت چه نام دارد ؟                                                                                      

       ب) نوع بافت در سنگ ابیدین را بنویسید ؟                                                                                         

        ج) علت دانه درشت بودن بلور های سنگ های تشکیل دهنده باتولیت چیست ؟              

        دما

                                 سري بوون

     دماي بالا

     

     

     

     

     

     

    اليوين                                            پلاژيوكلازكلسيم دار

     

     

    A                                        

     

                             آمفيبول              پلاژيوكلاز سديم دار

    دماي پايين                                       

                                         بيوتيت

                                      فلدسپات سديم دار

      B                            

                                             كوارتز

     2- تفاوت ابسیدین با سنگ های آذرین دیگر چیست ؟5/0

    3- شکل زیر سری واکنش بودن را نئشان می دهد با توجه به آن پاسخ دهید ؟ 1     

     

       الف)به جای حروف A وB نام کانیها ی مربوط را بنویسید   

     

     

     

                                     

     

        

                                     

     ب) از سمت کانی الیوین به سمت کانی کوارتز دمای تبلور و ترکیب شیمیایی سنگ های (اسیدي – بازی) چه تغییری می کند                                                                                                                                                 ج)مقاوم ترین کانی در برابر هوازدگی کدام است ؟چرا 

     

     

                                                                                                                                                                                            

    4- ساختهای آذرین در داخل پوسته زمین چگونه ایجاد می شود ؟سنگ های پرسیلیس به علت وفور کدام کانیها  ظاهری روشن دارند ؟1                                                                                         

    5- بر اساس سري واکنشي بوون در آخرین مرحله تبلور کدام  سنگ در درون زمین ایجاد می شود محتوی چه کانیهایی می باشد ؟1

    6- بافت سنگ آذرین که دارای بلور های درشت در زمینه ای ریز بلور و یا فاقد بلور باشد چه نام دارد و نحوه تشکیل آن چگونه است؟1                                                                                   

    7- از بین سنگ های گرانیت و گابرو کدام یک ظاهری تیره دارند ؟علت این امر چیست ؟ 5/0 

    8- طرز تشکیل بافت پرو فیری را در سنگ های آذرین بنویسید ؟ 1

    9- ذوب ناقص را در ارتباط با تشکیل ماگما توضیح دهید ؟ 1

    10- سنگ هایی مانند دیوریت و آنذریت از نظر ترکیب شیمیایی مشابهند ،اختلاف آن ها در چیست ؟ 1

    11- سنگ آذرین درونی با کانیهای فلرسپات پتاسیم دار (ارتوز) مسکوویت و کوارتز دردست است :    1            

       الف) نام سنگ                                                      ب)درشت بلور یا ریز بلور است                                              

         ج) معادل بیرونی آن                                               د)ترکیب شیمیایی (اسیدی ،بازی،متوسط)

    12- براساس سری باوون دو کانی کوارتز و والیون را از نظر مقاومت در برابر هوازدگی با هم مقایسه کنید ؟1

      3 1- دو شباهت باتولیت ولا کولیت  را بنویسید ؟                                                                          

    14-  علت دانه درشت بودن بور سنگهای تشکیل دهنده ی باتولیت ها چیست ؟در چه صورتی توده های باتولیتی در سطح زمین ظاهر می شوند 1 

    15- جدول مقابل را کامل کنید .1                      

     

     

    16- بافت پرو فیری را در سنگ ها آذرین تو ضیح دهید ؟ 5/0

    17- معادل بیرونی سنگ گرانیت چه نام دارد ؟ انواع کانیهای آن را مشخص کنید ؟1

    18- هریک از اختصاصات  زیر مربوط به کدامیک از سنگ های بازالت یادیوریت است ؟ 1  

     الف)درصد سیلس بیشتر دارد  ؟                                                                                                       ب) در توده های لا کولیتی یافت می شود ؟                                                                                                                         ج)تیره ترین سنگ است ؟                                                                                                                   د)یک سنگ آتشفشانی است ؟

    19- در حالت تبلور کانی ها چه تغییری در یون های سازنده ی کانی ها رخ می دهد ؟

    20- الف) چگونه باتولیتها در سطح زمین ظاهرمی شوند؟1

             ب) نحوه ی تشکیل معدن مس سرچشمه را بنویسید.

    21- در مورد سنگ آذرین به سؤالات  زیر پاسخ دهید.1

           الف) بافت سنگ گرانیت چیست؟

            ب)رنگ بازالت تیره است یا روشن؟

            ج)معادل بیرونی گا برو را نام ببرید.

             د)کاربرد سنگ پارا بنویسید.

    22- الف)هنگام ذوب یک ماده نظم ساختمان بلورین و چگالی آن به ترتیب چه تغییری می کند؟1

              ب)نقش آب را در تشکیل ماگما توضیح دهید؟

    23- سنگ آذرین درونی با کانیهای فلدسپات پتاسیم دار ،مسکوویت و کوارتز در دست است:1

          الف)نام سنگ چیست؟

           ب)درشت بلور یا ریز بلور ؟

            ج)رنگ ظاهری این سنگ تیره است یا روشن؟

            د)سنگ مذکور، با توجه به سری واکنش بوون در دمای پایین متبلور می شود یا بالا؟

    24- برای ذوب یک سنگ ، در سطح زمین حرارت بیشتری مورد نیاز است یا در عمق زمین؟دلیل خود را بنویسید.1

    25- هريك از موارد زير از اختصاصات سنگ پريدوتيت  است يا ريوليت.1

           الف)درصد سيليس بالا                                 ب)بافت درست بلور                              ج)رنگ تيره                                  د)آذرين بيروني

    26- الف)ذوب ناقص را تعریف کنید؟1

              ب)سنگهای آذرین بازیک دارای رنگ تیره اند، علت این امر چیست؟

    27- الف)در سری واکنش بوون ترکیب شیمیایی پلاژیوکلازها با کاهش دما چه تغییری می کند؟1

               ب)نوع بافت در سنگ پا و ابسیدین چیست؟

    28-جا هاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد.1

    الف )سنگ هاي بازيك به علت وفور كانيهاي آهن ومنيزيم  رنگ....................از خود ظاهر مي سازند.

       ب)نخسين كاني هايي كه از سرد شدن  ماگماي بازالتي حاصل مي شود .....................و...........................است.

        ج)بافتي كه در آن بلور هاي درشت در رمينه اي فاقد بلورقرار دارند بافت .......................ناميده مي شود.

    29- الف) در تبدیل ماده مذاب به ماده متبلور حجم و چگالی به ترتیب چه تغییری می یابد؟1

        ب)نقش فشار در ذوب سنگها چیست؟

    30- هر یک از ویژگیهای زیر، مربوط به کدام یک از سنگهای گرانیت یا بازالت می باشد:1

    الف)کانی اصلی آن پیروکسن و پلاژیوکلاز  

    ب)دارای رنگ روشن است.

    ج)در توده های باتولیتی یافت می شود.

    د)اندازه ی بلورهای آن ریز است.

    31- الف)وسیعترین و بزرگترین توده ی آذرین عمقی چه نام دارد و چگونه به عمق آن پی می برند؟1

              ب)بافت سنگ ابسیدین و کاربرد سنگ پا را بنویسید.

    32-الف)برای تشکیل ماگما، تمام کانیهای موجود در سنگ هم زمان ذوب نمی شوند، علت را توضیح دهید.1

             ب)رابطه بین سرعت سرد شدن و تعداد مراکز متبلور یک کانی را بنویسید.

    33- در سنگهای آذرین(گرانیت، بازالت، گابرو، پریدوتیت، آندزیت) کدام یک :1

    الف) دارای درصد سیلیس بالاتر است؟                                   ب)در عمق و دمای بیشتری تشکیل می شود؟

    ج)دارای رنگ تیره و ریزبلور است.                                         د)دارای ترکیب شیمیایی خنثی می باشد.

    34- الف)بلور سنگهای تشکیل دهنده ی باتولیتها اغلب دانه درشت می باشند، علت آن چیست؟1

               ب)علت حفره دار بودن« سنگ پا» را بنویسيد .   

     35- الف)سنگهای «گرانیت و گابرو» را پس از برش و صیقل دادن به عنوان سنگهای تزئینی استفاده می کنند و دلیل آن را بنویسید.1

              ب)دو کانی اصلی در سنگ «گرانیت» کدامند؟آنها را نام ببرید

    36- الف)نحوه ی تشکیل ذخیره ی معدن مس سرچشمه را بنویسید. 1

             ب)نوع ترکیب (اسیدی، بازی، خنثی)هریک از سنگهای آندزیت و گابرو را مشخص کنید.

    37- الف)در فرایند ذوب سنگها ، کدام عوامل پیوندهای یونی رادرکانیهای سست و از هم جدا می کنند؟1

               ب) در  سری واکنس بوون نحوه ی تغییرات پلاژیوکلازها از دمای زیاد به دمای کم چگونه است؟

    38- در جدول زیر به جای حروف ، کلمات مناسب قرار دهید.1

     

     

     

     

     

     

     

     

    39- کانیهای زیر را در سری واکنش بوون به ترتیب تبلور در جدول مربوطه ی زیر ردیف کنید. 1

                 پیروکسن - بیوتیت - اولیوین – آمفیبول                                         دماي بالا                                                                                 

                                                           

     

     

     

                                                                                                                      دماي پايين

    40- در هر یک از حالتهای زیر چه نوع ، بافت آذرین تشکیل می شود؟1

          الف)خروج گازها از گدازه در حال انجماد                           ب)تبلور سنگ در دو مرحله

             ج) تبلور سنگ در اعماق زیاد                                           د)سرد شدن سنگ با سرعت خیلی زیاد

    41- الف )چرا افزايش فشار  مانع از ذوب سنگها مي شود؟5/0

               ب)مورد مصرف گابروها چيست ؟ چرا؟1

    42- به هريك از سوالات زير  پاسخ دهيد.1

          الف)سيل  ساخت آذرين توده اي است يا ورقه اي؟

           ب)سنگ پا  سنگ آذرين دروني است يا بيروني؟

            ج)كاني پيروكسن درپوسته زمين ذوب مي شود يا درگوشته؟

            د)درسنگ ديوريت تعداد مراكز تبلوركم مي باشد يا زباد؟

    43 – هر يك از موارد زيراز اختصاصات سنگ پريدوتيت است ياريوليت؟1

           الف)درصد سيليس بالا                 ب)بافت درشت بلور              ج)رنگ تيره                     د)آذرين بيروني

                                   

    44- هر يك از اصطلاحات زير را تعريف كنيد.1

          الف)باتوليت                                                                                                           ب)ذوب تاقص   

     

    |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در دوشنبه 1388/02/14 ساعت 9:13 |

    فصل اول                                                                                  

         1) در علوم زمین  کدام مطالب مورد بررسی قرار می گيرد؟ 5/0                                                                   

    2) هر یک از موارد زیر مربوط به کدام مرحله ی اصلی حل مسائل علمی  است.  5/1                   

    الف) تعیین جرم کانی کوارتز به وسیله ی ترازو      

       ب)  جا به جایی تپه های ماسه ای به مرور زمان                  

    ج) با داشتن اطلاعات پایه انقراض نسل دایناسورها را شرح دهید                                                                     

    1-2-  در تعیین مقیاس یک مدل چه نکته ای باید مورد توجه قرار گیرد؟                                                         

    3) کاربرد علم زمین شنا سی را در بخش صنعت بنویسید؟  5/0                                                             

    4-  هر یک از موارد زیر در کدام یک از مراحل حل مسائل  علمی انجام میگیرد؟    5/0                              

          الف) ارائه ی دلایل بروز پدیده ها                                                              ب) دنبال کردن حرکت ماه و خورشید و ستارگان در رصد خانه                 

    5-  یکی از مراحل اساسی که برای علم آ موزی باید طی شود مطالعه کردن است در این مورد توضیح دهید؟5/0            

    6-  به نظر شما چرا باید به مطالعه ی زمین پرداخت؟  1                                                                 

    7-  علم زمین شنا سی در زمینه های ساختمان سازی و صنعت از چه راههایی در خدمت انسان قرار می گیرد؟ ( دو مورد برای هر بخش)  1

    8- چرا بیشتر دانشمندان برای نشان دادن فرضیه های خود استفاده از مدل را مفید می دانند و معمولا  مدل های مورداستفاده کدامند؟1                                                                                                                                                                                                                                                                        9-  دو کاربرد علم زمین شنا سی را در بخش  کشاورزی بنویسید؟  5/0                         

    10-  علم زمین شنا سی برای تا مین چه مورد های مهمی در خدمت انسان قرار دارد ؟ ( 4 مورد) 1                           

                                                                                                                                                                                                                                      11-  اندازه گیری یکی از مراحل اصلی حل مسائل علمی است . آنچه در این فرایند اهمیت دارد را نام ببرید ؟( با ذکر مثال) 1                                                                                                                     

    12-  تفسیر کردن یکی از مراحل اصلی حل مسائل علمی است . هدف از این امر چیست؟   5/0                                      

    13-  علم زمین شنا سی در چه موارد ی به انسان کمک می کند؟ در چه موارد ی هشدار می دهد؟ ( برای هر کدام ذکر دومورد کافی است) 1                                                                                                                                                                                                                                         14-در هریک از موارد زیر ارتباط علم زمین شناسی با کدام یک از شاخه های مختلف علوم تجربی بیان شده است؟5/0

          الف)مطالعه و بررسی تاریخچه حیات و تحولات آن                                                              ب)مطالعه حرکت سیاره مریخ

    15-تغییر در مدلها نشانه چیست؟5/0

    16-در هر یک از موارد زیر کدام مرحله اصلی حل مسائل علمی انجام گرفته است؟5/0

         الف)با ترازو جرم کانی کوارتز را تعیین کرده ایم.                                                 ب)با داشتن اطلاعات پایه دلیل انقراض دایناسورها شرح می دهیم.

    17-در هریک از موارد زیر ارتباط علم زمین شناسی باکدامیک از شاخه های مختلف علوم تجربی بیان شده است؟5/0

          الف)بررسی تاریخچه حیات و تحولات موجودات زنده

            ب)بررسی خواص و ترکیب کانیهای موجود در سنگ گرانیت

    18-در هریک از موارد زیر علم زمین شناسی در چه زمینه ای به انسان خدمت می کند؟5/0

         الف)اکتشاف ذخائر مس                                                                       ب)حفاظت از خاک

    19-الف)فرضیه سازی چیست؟5/0

              ب)دو مرحله اساس برای علم آموزی رانام ببرید.5/0

    20-الف) منظور از فرضیه سازی چیست؟و برای اثبات آن چه اقدامی باید کرد؟5/0

              ب) شکل یک کانی چه تاثیری بر چگالی آن دارد؟5/0

    21-الف) دو ویژگی یک فرضیه منطقی و علمی را بنویسید.5/0

            ب)دانشمندان برای نشان دادن فرضیه های خود از دونوع مدل استفاده می کنند؟(آنها را نام ببرید)5/

    22-تفسير كردن دردانش زمين شناسي اهميت وارزش زيادي دارد.علت اين امر چيست؟

            

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    فصل دوم                                                                                         

    1) لایه های هوا بر اساس تغییرات دما تقسیم بندی شده آ ن ها را نام ببرید؟   1                                                 

    2) پدیده ی وارونگی  دما یی  هوا را به طور مختصر توضیح دهید؟1                                                               

    3) تروپوپوز و مزوپوز کدام لایه ها ی هوا را از یکدیگر جدا میکند؟1                                                            

    4) کدام عوامل  سبب میشود  دمای هوا در ترو پو سفر پایین بیاید ؟  75/0                                                        

    5) جبهه ی  گرم چگونه به وجود میا ید؟   5/0                                                                                          

    6) در مکانی در دمای 16 درجه رطوبت مطلق هوا 16گرم در مترمكعب است.اگر رطوبت مطلق لازم برای اشباع هوا در همان دما 32گرم بر مترمكعب باشد . رطوبت نسبی هوا را تعیین کنید؟    75/.                                                                       

    7) با توجه به شکل مقابل به سوالات  زیر پاسخ دهید :  75/.                                                                            

         الف) زمان وزش باد روز است یا شب؟ چرا؟                                                                                        

           ب) اسم باد را بنویسید؟                                                                                                                   

    8) مهمترین گاز موجود در هوا از نظر انسان کدام است؟ اهمیت آن را از نظر فرایند های زمین شنا سی بنویسید؟  5/0      

    9) گرمای هوا در عرض 60 درجه ی جغرافیا یی بیشتر است یا در عرض 20 درجه ؟ علت این امر چیست؟      75/0       

    10) پستی و بلندی های محل چه تاثیری در اب و هوای یک منطقه دارد؟5/0                                                       

     11) کدام گاز بیشترین درصد حجم هوا را تشکیل می دهد؟    25/0                                                                  

     12) تفاوت جبهه ی  هوا و توده ی هوا را بنویسید؟1                                                                               

     13)دمای هوای کشور سوئد که در عرض جغرافیا یی بالا قرار دارد همیشه سرد تر از هوای عربستان که در  عرض جغرافیایی کم واقع شده است. علت تفاوت دما را در این منطقه توضیح دهید؟1                                        

     14)پدیده ی مه دود فتوشیمیا یی در چه شرایط اب وهوایی تشکیل می شود؟1                                                 

      15) بین مدارهای 5/23 درجه ی شمالی و جنوبی کدام منطقه اب وهوایی وجود دارد؟ ویژگی های این منطقه را بنویسید.75/0                                                                                                                                       16 ) اگر در دمای 20 درجه رطوبت نسبی هوا 60 درصد و رطوبت مطلق هوا در همین دما 15 گرم باشد رطوبت لازم برای اشباع هوا در این دما چقدر خواهد بود؟واین هوا به چند گرم بخار اب دیگر نیاز دارد تا به حالت اشباع برسد؟ 1                                                                                                                                

     17) مه دود فتوشیمیایی چیست و در چه مواقعی به وجود می اید؟ 1                                                             

    18)الف) به چه علت هوای گرم استوا پس از صعود به ارتفاعات قادر نیست در امتداد یک خط مستقیم به سوی قطب حرکت کند؟ 5/0                                                                                                                                         

            ب)علت اینکه بادهای آلیزه را بادهای تجاری نیز می خوانند چیست؟ 5/0                                                                   

    19) برای ایجاد بارشهای قابل توجه چه کارهایی باید انجام شود؟ 1                                                                     

    20) دستگاه های بادسنج و باد نما به ترتیب ...........  و  ..........  حرکت باد را مشخص می کنند. 5/0                          

    21) هر متر مکعب هوا در دمای 19 درجه حد اکثر 16 گرم بخار آب را در خود نگه می دارد . اگر رطوبت نسبی درهمین دما 75% باشد رطوبت مطلق هوا چقدر است؟ 75/0                                                                                    

    22) الف) اهمیت لایه ی ماگنتوسفر برای کره ی زمین چیست؟ 5/0

              ب)باران اسیدی چه صدماتی به محیط زسیت وارد می کند؟5/0        

                                                                                                                                    

    23) تغییرات دمای دو لایه ی مزوسفر و تروموسفر را با افزایش ارتفاع با یکدیگر مقایسه کرده و دلیل آن را ذکرکنید؟ 1                                                                                                                                               

    24) برای اینکه یک توده ی هوا به وجود آید چه کار هایی باید صورت بگیرد؟ 1                                                 

    25) ارتفاع محل چه تا ثیری بر آب و هوا یی یک منطقه دارد؟ فشار هوا را تعریف کنید؟1                                       

    26) از عوامل موثر بر آب و هوا عرض جغرافیایی محل و فاصله از دریاست . تاثیر هر یک از این دو را بر وضع آب وهوا ی مناطق مختلف بنویسید. 1                                                                                                              

    27) بخار آب و دی اکسید کربن هوا مانند شیشه ی سقف گلخانه هاست و سبب ایجاد اثر گلخانه ای میشود.علت چیست؟5/0

      28) به سوالات زیر پاسخ دهید:  1                                                                                                           

            الف) سطح محدود کننده ی فوقانی لایه ی مزوسفر چه نام دارد؟                                                                     

              ب)چرا در بعضی روزها در هنگام صبح بر روی برگ گیاهان قطرات ریز آب تشکیل می شود؟                             

    ج) وجود گاز ازون در کدام لایه ی اتمسفر محافظت کننده ی سلامت است و در کدام برای سلامتی ما مضر است؟ 

      

    29) الف) چه رابطه ای بین دمای هوا و قابلیت جذب بخار آب وجود دارد؟5/0                                                       

             ب) تاثیر ارتفاع محل را بر دمای میانگین هوا بنویسید؟5/0                                                                                      

    30) باران اسیدی چه اثری برخاک یک منطقه می گذارد؟  مقدارPH این نوع باران ها در چه حدودی است؟ 1

                 

    31) در ارتباط با اتمسفر به پرسش های زیر پاسخ دهید: 1                                                                              

         الف) گاز غیر فعال هوا چه نام دارد؟                

          ب) یونسفر و ماگنتوسفر را بر اساس کدام ویژگی ها تقسیم بندی می کنند؟ 

          ج) ابرها معمولا در کدام لایه های هوا که بر اساس متغییرات دما تقسیم شده اند متمرکز هستند؟

           د) بخار آب در هوا چه نقشی دارد؟                                                                                                             

    32) هر یک از ویژگی های زیر مربوط به کدام لایه های هواست؟  1                                                                  

          الف) در ارتفاع 80 تا 400 کیلومتری قرار دارد و حاوی ذرات با بار الکتریکی  است؟                                          

           ب) از ارتفاع 52 تا 80 کیلومتری گسترش دارد و با افزایش ارتفاع دمای آن کاهش می یابد؟                                 

           ج) زمین را در برابر ذرات باردار خطرناکی که از فضا به طرف زمین می آید محافظت می کند.                               

           د) سنگین ترین قشر هوا است و ابر ها معمولا در این ناحیه هستند؟                                                                

    33) چرا وجود لایه های ازون برای ما اهمیت دارد؟ 5/0                                                                                   

    34) اثر لایه ی ماگنتوسفر هوا را بر کره ی زمین بنویسید؟5/0                                                                            

    35) وزش نسیم را از دریا به خشکی توضیح دهید؟ 5/0                                                                                     

    36) وزش نسیم را از خشکی به دریا توضیح دهید؟ 5/0                                                                                     

    37) به وسیله ی شکلی ساده جهت وزش باد های آلیزه ی شمالی و جنوبی را نشان دهید؟5/0                                    

     38) آب باران در حالت معمولی و     PH  باران اسیدی را با هم مقایسه کنید؟ 5/0                                                  

    39-الف )چرا در شب امواج رادیویی راه بیشتری را در فضا طی می کنند؟5/0

               ب)حداکثر وحداقل دمای هوا در چه زمانهایی از شبانه روز می باشد؟5/0

    40-اگر رطوبت مطلق هوایی در دمای 40 درجه سانتی گراد30گرم درمترمکعب و مقداررطوبت مطلق لازم برای اشباع هوا در آن ما 60 گرم در متر   مکعب باشد رطوبت نسبی هوارا محاسبه کنید75/0

    41-الف)چه رابطه ای بین دمای هوا و عرض جغرافیایی وجود دارد؟25/0

             ب)دو علت گرم شدن دمای هوای کره ی زمین را در طول قرن اخیر بنویسیدوابرها معمولادر کدام لایه ی هوا متمرکزند؟75/0

    42- دو ویژگی ابر آلتو استراتوس را بنویسید.5/0

    43- دمای هوا در هریک از لایه های ازونسفرومزوسفر با افزایش ارتفاع چه تغییری می کند؟1

    44-الف)در لایه مزونسفردمای هواباافزایش ارتفاع چه تغییری می کند؟چرا؟5/0

               ب)اهمیت ماگنتوسفر را بنویسید.5/0

    45-الف) سرعت وزش باد رابه کمک کدام دستگاه مشخص می کنند؟25/0

            ب) درمکانی در دمای 16 درجه سانتی گراد رطوبت مطلق هوا16گرم درمتر مکعب و رطوبت مطلق لازم برای اشباع هوا درهمان دما 32گرم در                                              مترمکعب است.رطوبت نسبی را محاسبه کنید5/0

          ج) چه شرایطی لازم است تا در این منطقه شبنم تشکیل شود؟5/0

    46- الف) در روزهای ابری هواحالت شرجی و دم کرده دارد علت این امر را توضیح دهید.1

               ب) مفهوم ابر((سیرواستراتوس))چیست؟

    47- ضمن تعریف نقطه شبنم دو ویژگی اصلی یک توده هوارا نام ببرید.1

    48- الف)چرا دومین لایه هواازنظر دمایی استراتوسفر نامگذاری شده است؟1

              ب)در تابستان جهت وزش بادها از اقیانوس به سمت قاره است علت چیست؟

    49- الف)معمولادماسنج تردمای کمتری رانسبت به دماسنج خشک نشان می دهدعلت این امرچیست؟1

              ب)چه رابطه ای بین دمای هوا و ارتفاع محل وجود دارد؟

    50-جملات زير را كامل كنيد.1

         الف)درمحيط باز با افزايش دما فشار هوا .................... مي شود.

           ب)به كمك دستگاه بادسنج مي توان ..................باد را مشخص كرد.

            ج)بادهاي موسمي درفصل .................از اقيانوس به سمت قاره ها مي وزند .

             د)اگر ابر قدرت بارندگي داشته باشد  در جلوي نام آن كلمه ....................... را به كار مي برند.

    51-الف) ازشرايط تشكيل ابر دو مورد را بنويسيد.1

             ب)در هريك از موارد زير دماي هوا را در  دوشهر فرضي  با هم مقايسه كنيد (ساير عوامل ثابت فرض شود)

           1- شهرA با ارتفاع 2000 متروشهرB با ارتفاع 200 متر

           2-شهرM با عرض جفرافيايي 10 درجه شمالي وشهرN  با عرض جقرافيايي 70 درجه شمالي

    52- علت را درهرموارد زير بنويسيد؟1

        الف)آبي كه در اتمسفر وجود دارد درمقايسه با بقيه اجزاي آبكره  بسيار اندك است .

         ب)قشر هاي هوا درلايه استرا توسفر از پايداري وطبقه بندي خوبي برخوردارند.

    53-  الف )دو ويژگي ابر سيرو كومولوس رابنويسيد.1

             ب) جرم بخار آب موجود در هوا را  .............................. مي گويند.

              ج)در يك شبانه روز  حد اكثر دماي هوا در ساعت ...................... مي باشد.

     

     

     

     

     

     فصل سوم   

    1) کدام عوامل سبب افزایش یا کاهش چگالی آب دریا ها می شود؟  75/0                                                                  

     2) عواملی که در ایجاد جریان های سطحی آب اقیانوس ها موثر هستند بنویسید؟  1                                               

    3) جریان های تنگه ی جبل الطارق بهترین نمونه ی جریان های دریایی حاصل از اختلاف چگالی است. در این مورد توضیح دهید؟1                                                                                                                                    

    4) عمق آب اقیانوس ها را در گذشته چگونه اندازه گیری می کردند؟ در حال حاضر به چه صورت عمل می کنند؟   1    

    5) وجود جریان های دریایی عمیق چه تاثیری در زندگی موجودات دریا زی دارد؟ 1                                              

    6) با افزایش عمق چه تغییری در فشار و دمای آب دریا ایجاد می شود؟1                                                            

    7) اگر در منطقه ای دریایی با شوری 35 گرم بر کیلوگرم  وجود داشته باشد و میزان بارندگی در یکسال بیشتر از میزان تبخیر باشد شوری و چگالی آب دریا چه تغییری می کند؟  1                                                                            

    8)مهمترین گازهای محلول در آب کدامند؟  5/0                                                                                                 

    9) به کدام بخش از بستر اقیانوس ها ( حاشیه ی قاره) می گویند؟5/0                                                                     

    10) حساب کنید مقدار فشار آب در عمق 1200 متری اقیانوس ها چند اتمسفر افزایش می یابد؟ 5/0                            

    11) پشته های میان اقیانوس محل وقوع فعالیت های ................ و .............. می باشد؟    5/0                                

    12) با توجه به شکل مقابل دما و چگالی آب دریا را در مناطق    B   و     A  مقایسه کنید.  1 

      نقطه  A  عرض جغرافيايي25درجه شمالي اقيانوس اطلس               

      نقطه  B  عرض جغرافيايي5درجه شمالي اقيانوس اطلس

    13) بخش از بستر اقیانوس که از خط ساحلی تا سراشیب قاره ادامه دارد را .................... می نامند؟    25/0                

    14) صحیح یا غلط بودن جمله های زیر را مشخص کنید: 75/0                                                                             

    الف) حد زمین شنا سی حوضه های اقیانوسی خط ساحلی است.                                                                       

    ب) فلات قاره از نظر زمین شنا سی جزء حوضه ی اقیانوسی محسوب می شود.                                                  

    ج) سراشیب قاره حد زمین شناسی حوضه ی اقیانوسی می باشد. 

                                                                      

    15) وجود جریان های دریایی عمیق چه تاثیری در زندگی مو جو دات دریا زی دارد؟  1                                          

     16) لابرادور یک جریان دریایی سطحی است نقش آن را در آبهای اقیانوسی بنویسید؟   5/0                                       

    17) آب اقیانوس ها     co2 را بیشتر به چه صورتی در خود نگه می دارند؟5/0     

    18) از جریان های سطحی گرم وسرد که در اقیانوسهای جهان وجود دارند دو نمونه نام ببرید؟5/0                             

    19) اصطلاحات درجه ی شوری و ترمو کلاین را شرح دهید؟1                                                                                                              

     20) چنانچه به طور فرضی از فلات قاره به سمت پشته اقیانوسی حرکت کنیم بستر اقیانوس به ترتیب شامل چه      

    قسمت هایی است؟ آنها را در جدول زیر بنویسید؟ 1

    21-الف)هریک از موارد زیر چه نوع جریان اقیانوسی می باشند؟ 1-جریان لابرادور  2-جریان تنگه جبل الطارق1

             ب)منظور از قاره ها  چیست؟

    22- اهمیت جریانهای عمیق اقیانوسی را برای جانداران دریازی بنویسید.1

    23-الف)چه رابطه ای بین عمق آب و فشار آن وجود دارد؟1

             ب)فلات قاره وسراشیب قاره را ازنظرشیب باهم مقایسه کنید.

    24-اهمیت جریانهای عمیق اقیانوسی را برای جانداران دریا زی بنویسید

    25-الف)اقیانوس ها نسبت به اتمسفر مقدار بیشتری دی اکسید کربن دارند علت این امرچیست؟1

             ب)کوههای دریایی چگونه تشکیل شده اند؟

    26-الف)چگالی آبهای سطح اقیانوس های در مناطق استوایی و قطبی چگونه است؟1

       ب)اگر دریای مدیترانه از راه تنگه جبل الطارق با اقیانوس اطلس در ارتباط نبود چه پدیده ای رخ می داد؟

    27-الف)چه رابطه ای بین فشار آب با عمق آب وجود دارد؟1

    ب)امروزه عمق آب اقیانوسها را چگونه اندازه گیری می کنند؟

    28-الف)در پشته های میان اقیانوسی چه نوع فعالیتی مشاهده می شود؟

              ب)هرگاه به عمق آب دريا 800متر افزوده شود  مقدار فشار آب چند اتمسفر اضافه مي گردد؟

    29-الف) آب هاي مناطق قطبي مقدار گاز بيشتري نسبت به آب هاي نواحي استوايي دارند علت اين امر چيست؟ 1    

             ب)در بخش هاي عميق ترحاشيه قاره ها دره هاي زيردريايي چگونه بوجود آمده اند؟

    30- دومنحني زير  چگالي و دما را در آب هاي اقيانوس اصلس وعرض هاي جغرافيايي مختلف نشان مي دهد. چه رابطه اي بين منحني ها وجود دارد؟1

     

     

     

     

     

     

    فصل چهارم

    1) چرا در یک لایه ی آبدار هرچه از محل تغذیه به طرف محل تخلیه ی آن نزدیک می شویم شوری آب زیر زمینی     

    بیشتر می شود؟ 5/0                                                                                                                                   

    2) الف) رسها با وجود داشتن بیش از 50 در صد تخلل نفوذ ناپذیرند. علت این امر را توضیح دهید؟1                      

          ب) نفوذپذیری به چه عواملی بستگی دارد؟                                                                                                  

    3) در مقطع یک رودخانه مستقیم  بیشترین و کمترین سرعت جریان آب در کدام قسمت ها ی آن می باشد؟  1             

    4) وقتی چاهی در یک لایه ی آبدار آزاد حفر شود تراز آب در چاهی که حفر شد نمایانگر چه چیزی است؟ فشار       

    در سطح فوقانی لایه ی آبدار آزاد برابر چیست؟ 5/0                                                                                  

    5) چهار راه تشکیل دریاچه را بنویسید؟ 1                                                                                                    

    6) اگر خاک یک منطقه متراکم نباشد یا گیاخاک فراوانی داشته باشد چه اثری بر میزان رواناب خواهد داشت؟ 5/0         

     7) شكل مقابل مقطع یک رودخانه غیر مستقیم داده شده است. منطقه ای که آب بیشترین سرعت را دارد بر روی شکل نشان دهید؟5/0

     8) اگر حجم فضای خالی موجود در یک سنگ 5/0 متر مکعب باشد و حجم کل سنگ 2 متر مکعب باشد میزان تخلخل

    سنگ چند درصد است؟75/0                                                                                                                       

    9) اگر حجم فضاهای خالی موجود در یک سنگ 2/0 متر مکعب باشد و حجم کل سنگ 4 متر مکعب باشد میزان تخلخل

    سنگ چند درصد است؟   75/0                                                                                                                    

    10) با توجه به شکل مقابل که انحنای رودی را نشان می دهد به سوالات زیر در خصوص مناطق B    و     A پاسخ دهید1:

        الف) منطقه ای که بیشترین سرعت را دارد.                                           ب) منطقه ای که کمترین سرعت را دارد.                       

          ج) قسمتی که  فرسایش رود  زیاد است .                                              د) قسمتی که رسوبگذاری زیاد است      

                                                        

    11) آیا در یک لایه ی رسی امکان تشکیل سفره ی آب زیرزمینی وجود دارد؟ در این مورد توضیح دهید. 5/0                

    12) مقطع یک رودخانه  غیر مستقیم را رسم کنید و منطقه ای که آب بیشترین سرعت را دارد نشان دهید؟ 5/0              

     13) غلظت نمک های محلول در آب زیر زمینی به کدام عوامل بستگی دارد؟ 1                                                     

    14) دریاچه ها از راه های گوناگون تشکیل می شوند 4 نمونه از این راه ها را بنویسد؟  1                                     

    15) رواناب را تعریف کنید دو عامل که سبب افزایش رواناب می شود نام ببرید؟ 1                                               

    16) آبخوان ( لایه های آبدار ) آزاد و آبخوان تحت فشار را با هم مقایسه کنید؟ 1                                                 

    17) چرا متخلخل بودن یک رسوب یا سنگ لزوما به معنای نفوذ پذیر بودن آن نیست؟با ذکر دلیل توضیح دهید.1         

    18) چرا آب از دهانه ی چاه آرتزین خود به خود بیرون می ریزد؟   5/0                                                                  

     19) آب سخت در کدام سنگها تشکیل می شود؟ حاوی چه یونهایی است؟ دو ویژگی این نوع آبها را بنویسید؟  1  

          

    20)منطقه ی تهویه و منطقه ی اشباعی خاک را با هم مقایسه کنید و موقعیت سطح ایستایی را نسبت به این دو منطقه مشخص نمایید؟1                                                                                                                                

     21)چرا در یک لایه ی آبدار هرچه از محل تغذیه به طرف تخلیه می رویم شوری آب زیرزمینی بیشتر می شود؟ 5/0       

    22) رس با وجود داشتن بیش از 50% تخلخل نفوذ ناپذیرند . علت این امر را توضیح دهید. 5/0                               

    23) در چه صورتی چشمه تشکیل می شود؟5/0                                                                                              

    24) دریاچه را تعریف کنید؟  5/0                                                                                                               

    25) حوضه ی آبریز چیست؟ بیشترین سرعت جریان آب در یک رودخانه مستقیم در کدام قسمت آن است؟  1            

    26) الف) در کدامیک از دو استان گیلان و کرمان برای رسیدن به آب باید چاه عمیق تری حفر کنیم؟ علت چیست؟   1

              ب)چرا رس با وجود تخلخل زیاد قادر به تشکیل آبخوان نیست؟                                                                     

    27) چگونه در جریان تشکیل یخچال یخ حبابدارتبدیل به یخ بلوری می شود؟ 1                                                  

    28) اولین و آخرین مرحله ی تشکیل یخچال را نام ببرید؟ 5/0                                                                          

    29) علت هريك ازموارد زير را بنويسيد.1

           الف)وجود گیاهان مقدار رواناب را کاهش می دهد

             ب)میزان نمکهای محلول در آبهای زیر زمینی بیشتر از آب رود ها است

             ج)در شکلهای زیر کدام یک از رسوبات نفوذ پذیری بیشتری دارد؟چرا؟

    30)میزان نمکهای محلول درآب های زیر زمینی بیشتر است یا رودها؟چرا؟1

    31)الف)اگر میزان تخلخل یک سنگ 23درصدو حجم فضای خالی 6/4مترمکعب باشد حجم کل سنگ را حساب کنید1

             ب)دریاچه سبلان چگونه به وجود آمده است؟

    32)الف)سطح ایستابی در استان گیلان در عمق کمتری است یا در استان کرمان؟1

            ب)به منظوربهره برداری ازآبهای زیرزمینی حفرچاه درزمینهای آبرفتی مناسبتراست یارسی؟چرا؟

    33)علت هریک از موارد زیر چیست؟1

         الف)خروج خود به خود آب از دهانه ی چاه آرتزین

           ب)تشکیل دریاچه ی لاسم و ولشت

    34- الف)دو عامل موثر در بالا رفتن سطح ایستابی را بنویسید.1

              ب)هر گاه مقدارگیاخاک و شیب بستررود افزایش یابد هر کدام از این عوامل چه تاثیری در سرعت آب رودخانه دارد؟

    35- در منطقه ای یک لایه از سنگهای کربناتی در بین دو لایه ی رسی قرار دارد.در صورت ایجاد آبخوان : 1

         الف)آبخوان ایجاد شده چه نام دارد؟

           ب)ویژگیهای آب های موجود دراین آبخوان رابنویسید

    36- الف)اگر سطح زمین دارای خاک متراکم باشد چه تاثیری بر میزان رواناب دارد؟1

              ب)مسیر حرکت بیشتر آبهای زیر زمینی به چه شکل است؟

            ج)از تراکم یخ حبابدارکدام یخ حاصل می شود؟

             د)دریاچه ی سبلان چگونه تشکیل می شود؟

    37-حفر چاه آب در کدامیک از زمین های زیر مناسب است؟علت رابنویسید:1

          الف)رسی                                                                                                 ب)آبرفتی

    38-الف)درمنطقه ((تهویه))آب به صورت معلق در فضاهای خالی خاک وسنگ دیده می شود علت این امر چیست؟1

             ب)در یاچه ها از راههای گوناگون تشکیل می شوند دونمونه از این راهها را بنویسید

     

     

    39- كدام جمله درست و كدام يك نادرست است.1

            الف)با افزايش شدت بارندگي آبدهي رود افزايش مي يابد؟

              ب)سطح ايستابي درنقاط مرتفع درعمق بيشتري نسبت به نقاط پست قرار دارد.

              ج)با افزايش سيمان شدگي يك سنگ يا رسوب تخلخل نيز افزايش مي يابد.

             د)فشار درسطح فوقاني لايه آبدار آزاد (سطح ايستابي )بيش از فشار اتمسفر است.

    40-الف) يخ حبابدار چگونه به يخ بلوري تبديل ميشود؟1

              ب)درياچه تار چگونه تشكيل شده است؟

    41- كدام جمله درست و كدام يك نادرست است.1

         الف)هرچه شيب رودخانه بيشتر شود ميزان آبدهي افزايش مي يابد.

          ب) نوع تخلخل درغار هاي آهكي اوليه مي باشد.

          ج)لزوم" هر سنگ متخلخلي قادر به عبور آب از خود مي باشد.

          د)هرگاه لايه آبرفتي بين دو لايه رسي محصور شده باشد  امكان ايجاد آبخوان تحت فشار وجود دارد.

     

    |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در دوشنبه 1388/02/14 ساعت 9:2 |

    تعديل آب و هوا به شيوه بارورسازي ابرها
    تعديل آب و هوا به عنوان شاخه جديدي در علوم جو براي كنترل محدود و مقطعي بارش ، مه زدايي و كاهش خسارات تگرگ براي محققان و دانشمندان مطرح است.
    دانشمندان علوم جو براساس كشفيات اوليه ، آزمايش هاي علمي گسترده اي را براي فناوري بارورسازي ابرها به عنوان روشي موثر در جهت تعديل آب و هوا به اجرا درآوردند به طوري كه اگر اين فناوري بدرستي مورد استفاده قرار گيرد، به نتايج شگفت آوري مي توان دست يافت. تاكنون هدف از بارورسازي ابرها و اقداماتي كه در اين زمينه صورت گرفته تعديل مه ، تگرگ ، باد و رعدوبرق بوده ؛ اما هدف عمده از اجراي طرح ها در اين خصوص افزايش بارش باران و برف است.
    طبق اطلاعات به دست آمده از كشورهاي عضو سازمان هواشناسي جهاني ، هم اكنون طرح هاي بارورسازي ابرها در بيش از 40 كشور جهان انجام مي شود.

    سال 1946 در آزمايشگاه هاي تحقيقاتي جنرال الكتريك نيويورك تحقيقاتي انجام شد كه به تعديل حجم عظيمي از ابرها با هزينه مناسب منجر شد. از افرادي كه در اين زمينه نقش بسزايي ايفا كرده اند، مي توان به برنارد ونگوت و وينست شيفر اشاره كرد.
    دانشمندان علوم جو براساس كشفيات اوليه ، آزمايش هاي علمي گسترده اي را براي كاربرد فناوري بارورسازي ابرها به عنوان روشي موثر در جهت تعديل آب و هوا به اجرا درآورده اند.

    فرآيندهاي طبيعي ابر و بارش
    جو علاوه بر اكسيژن ، نيتروژن و گازها حاوي مقادير متغيري از بخار آب است.
    مقدار بخار آب موجود در جو، در يك حجم مشخص با بالا رفتن دما افزايش مي يابد. رطوبت نسبي يكي از معيارهاي اندازه گيري بخار آب است. مي توان گفت رطوبت نسبي درصدي از بخار آب موجود در هوا در مقايسه با بيشترين مقدار بخار آبي است كه هوا مي تواند در خود نگاه دارد. به عنوان مثال ، اگر دماي مجاور سطح زمين 25 درجه سانتي گراد و تراكم بخار آب نصف بيشترين مقدار موجود در آن درجه حرارت باشد، رطوبت نسبي 50 درصد خواهد بود. وقتي حجم هوايي با مشخصات فوق سرد مي شود، با صعود به ناحيه فشار هواي كمتر رطوبت نسبي افزايش مي يابد. ضمن اين كه تراكم نسبي بخار آب و هواي خشك ثابت مي ماند. در اين حالت ، اگر دما به 12 درجه سانتي گراد برسد، رطوبت نسبي به صددرصد خواهد رسيد كه در اين حالت مي گوييم هوا اشباع شده است.
    اگر سرد شدن ادامه يابد، ميزان بخار اضافه به ميزان مورد نياز براي حفظ حالت اشباع به قطرات ابر تبديل مي شوند. قطرات ابر در اطراف هسته هاي ميعان ابر به وجود مي آيد. ذرات هوا و نيز ميكروسكوپي معلق در جو هميشه وجود دارند، آنهايي كه نسبتا بزرگ و جاذبه الرطوبه هستند، به عنوان هسته هاي ميعان ابر، مناسب تر هستند. از آنجايي كه جو حاوي هسته هاي ميعان زيادي است ، بنابراين بيشتر ابرها از قطرك هاي كوچك با تراكم زياد تشكيل شده اند.

    بارورسازي ابرها در ايران
    حدود 10 سال از راه اندازي مركز ملي بارورسازي ابرها مي گذرد كه مسوولان اين مركز معتقدند، تاكنون اقدامات فراواني در زمينه كسب دانش فني باروري ابرها، ايجاد مركزي با عنوان مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها، خريد هواپيما و تجهيزات مخصوص بارور كردن ابرها و تهيه رادارهاي هواشناسي انجام شده است.
    مسوولان اين امر معتقدند، در اين سالها موضوع باروري ابرها از جايگاهي ويژه در كشور و منطقه برخوردار است. به طوري كه از سوي مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها در سال آبي 85 - 86 در مساحتي حدود يك سوم كشور اين فعاليت انجام شد. وزارت نيرو براساس ماده 19 قانون ملي شدن آب ها و ماده 29 قانون توزيع عادلانه آب وظيفه استحصال آب از طريق باروري ابرها را به عهده دارد. جز اين ماده قانوني ، صورتجلسه اي نيز با سازمان هواشناسي مبادله شده كه براساس آن وظيفه تحقيقات درخصوص باروري ابرها به عهده سازمان هواشناسي است و وظيفه انجام مطالعات و اجراي طرح هاي باروري ابرها را وزارت نيرو عهده دار شده است.
    براساس گزارش هاي منتشر شده ، طرح باروري ابرها در سال آبي 85 - 86 با استفاده از 2 فروند هواپيماي مجهز به تجهيزات مخصوص باروري ابرها از ابتداي آذر 1385 در محدوده اي به شعاع 400 كيلومتر از مركز يزد كه شامل استان هاي يزد،كرمان ، فارس ، اصفهان ، چهارمحال و بختياري و كهگيلويه و بويراحمد و بخش هايي از استان هاي خراسان رضوي و جنوبي ، قم و سمنان مي شود، به اجرا درآمده است كه اين فعاليت ها تداوم خواهد يافت. همچنين بر اساس گزارش مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها، در طول دوره عمليات به راه اندازي مجدد رادارهاي هواشناسي مستقر در استان هاي يزد و كرمان اقدام شد و سايت راداري كوهپايه اصفهان نيز به بهره برداري رسيد.

    اين رادارها مي توانند تمام سيستم هاي ورودي از غرب و جنوب غرب كشور به منطقه عملياتي را رصد كنند و مشخصات دقيق آن را شامل ارتفاع ابر، ضخامت و تراكم آن ، برش هاي افقي و عمودي از ابرها، ميزان بارش لحظه اي و تجمعي و نقاط حادثه زا در ابر را بررسي كرده و براي تصميم گيري درخصوص عمليات باروري ابرها در اختيار بگذارند.
    يكي از نكات مهم در طراحي و اجراي طرح هاي باروري ابرها، نياز آبي منطقه و تاثير اقتصادي اجراي طرح باروري ابرهاست كه اين نكات در طراحي منطقه اجراي عمليات باروري ابرها در نواحي مركزي كشور نقش ويژه اي داشته است.
    هم اكنون طرح باروري ابرها در قالب يك طرح مطالعاتي و اجرايي و در طول دوره اجراي عمليات ، ظرفيت بارورسازي ابرها در منطقه را بررسي مي كند و سپس به نتايج به دست آمده به همراه تامين امكانات سخت افزاري و نرم افزاري ، بستري براي اجراي عمليات باروري ابرها در ديگر نقاط كشور فراهم مي كند.

    بارورسازي ابرها
    گاهي اوقات با بارورسازي ابرها با استفاده از انواع و تعداد مناسب هسته ها در زمان و مكان مناسب ، مي توان طبيعت را در كنترل فرآيند بارش ياري كرد. بارورسازي با استفاده از هسته هاي ميعاني بزرگ مانند ذرات جاذبه الرطوبه ، مواد نمكي متداول و كپسول هاي اوره ، فرآيند بارش ابر گرم را تسريع مي كند. بارورسازي با استفاده از هسته يخ مانند ذرات يديدنقره ، يا با استفاده از ذرات يخ ابرها يا مواد بسيار خنك كننده مانند قرص هاي يخ خشك يا پروپان مايع مي تواتند كارايي فرآيند بارش «ابرسرد» در برخي از ابرها را افزايش دهد. يديد نقره معمولا از دستگاه هايي كه ژنراتورهاي سوخت مايع ، يا فلزهاي پيروتكنيك ناميده مي شوند، آزاد مي شوند. آنها مي توانند تعداد 10 به توان 14 ذره از يك گرم يديدنقره آزاد كنند.
    توانايي هسته سازي يديدنقره با كاهش دما افزايش يافته و با نوع دستگاه تغيير مي كند. در بيشتر دستگاه هاي دماي آستانه اي كه در دماي پايين تر از آن ، يديدنقره هسته يخ موثر است 5 (منفي پنج) درجه سانتي گراد است.

    بارورسازي ابرهاي كوهساري و همرفتي
    وقتي هواي مرطوب ضمن صعود از كوه ها سرد مي شود، ابرها تشكيل مي شوند. ابرهايي كه از اين طريق شكل مي گيرند، ابرهاي كوهساري ناميده مي شود. بيشتر اين ابرها در زمستان از انبوهي از قطرات ابر سرد به وجود مي آيند؛ البته بسياري از اين ابرها در بارش بي تاثيرند. بيش از 90 درصد رطوبت مايع آنها آزاد هستند تا زماني كه با نزول هوا و گرم شدن در باد پناه كوه قطرك ها تبخير مي شوند. بعضي از اين ابرها حاوي ذرات يخ كافي براي تبديل قطرات ابر سرد به بارندگي نيستند. بارورسازي اين نوع ابرها با استفاده از مواد مصنوعي هسته هاي يخ ، باعث افزايش كارايي بارندگي مي شود. ابرهاي كوهساري ديگري كه حاوي مقادير فراوان يخ و هسته هاي يخ مصنوعي افزوده شده هستند، سبب افزايش كارايي بارش نمي شوند.
    بارورسازي چنين ابرهايي در واقع مقدار بارندگي را به كمتر از آنچه ممكن است توليد كنند، كاهش مي دهد. هر چند شواهد كمي براي حمايت از اين نظريه وجود دارد، متصديان تعديل آب و هوا بايد درباره انواع مختلف ابرهايي كه در زمستان از روي رشته كوه ها عبور مي كنند، شناخت كافي داشته باشند.در بارورسازي اين ابرها از مواد مختلفي استفاده شده است ، يديدنقره كه با ژنراتورهاي زميني يا از هواپيما بالاي قله ابر آزاد مي شود، بيشترين كاربرد را داشته است.
    مطالعات آماري بارندگي و اطلاعات جريان رودخانه اي نشان مي دهد كه در برخي طرح هاي بارورسازي ابرهاي زمستاني كوهساري 5 تا 15 درصد بارندگي فصلي در منطقه هدف افزايش يافته است.
    ابرهاي همرفتي در بارندگي تابستاني در سراسر جهان نقش مهمي ايفا مي كنند و منبع عمده بارش در فصول مناطق حاره اي هستند. تعديل ابرهاي همرفتي بسيار پيچيده تر از ابرهاي زمستاني كوهساري است. بارورسازي ابرهاي همرفتي با هسته هاي ميعان بزرگ امكان پذير است ؛ اما از آنجايي كه ميزان مواد مورد نياز زياد است ، اين روش به ندرت عملي است.
    اگر شرايط مناسب باشند، ابرهاي همرفتي مي توانند تحريك شوند تا اين كه بيشتر رشد كرده و دوام طولاني تري داشته باشند. تحقيقات نشان مي دهد وارد كردن يديدنقره يا يخ خشك به قسمت هاي ابر سرد يك ابر سبب انجماد قطرات مي شود در اثر انجماد گرماي نهان انجماد به مقدار زيادي آزاد شده ، گرماي آزاد شده شناوري ابر را بيشتر كرده و سبب مي شود ابر بيشتر رشد كند.
    هم اكنون انجمن تعديل آب و هوا به نام weather modification Association در كشور امريكا با عنوان انجمن تحقيقات كنترل آب و هوا تاسيس شده است كه 200 عضو را در 5قاره جهان مستقر كرده است كه مي تواند در ارائه دستاوردها و تجارب جهان به ديگر كشورها بسيار فعال و موثر عمل كند.
    |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در چهارشنبه 1388/01/26 ساعت 14:13 |

    عكس
    |+| نوشته شده توسط هوشنگ شعبانی در پنجشنبه 1387/10/19 ساعت 0:52 |